Słownik
Krótkie definicje pojęć z programów lojalnościowych, marketingu, martechu, analityki, perswazji i prawa konsumenckiego. Bez żargonu, z przykładami.
Nowość Mit czy fakt? Sprawdź się w grze na podstawie słownika
Nic nie znaleziono. Spróbuj innego słowa.
Analityka marketingowa
- Analiza kohortowa
- Analiza kohortowa to metoda porównywania zachowania grup klientów, którzy zaczęli relację z firmą w tym samym okresie, w kolejnych tygodniach lub miesiącach od tego startu.
- Analiza RFM
- Analiza RFM to metoda dzielenia klientów na grupy według trzech cech ich zakupów: jak niedawno kupili (recency), jak często kupują (frequency) i ile wydają (monetary).
- Atrybucja
- Atrybucja to sposób przypisywania zasługi za sprzedaż lub inną konwersję poszczególnym kontaktom klienta z marką, takim jak reklama, e-mail czy wyszukiwarka.
- CAC (koszt pozyskania klienta)
- CAC, czyli koszt pozyskania klienta, to średnia kwota, jaką firma wydaje na zdobycie jednego nowego klienta.
- Churn (odpływ klientów)
- Churn (odpływ klientów) to odejście klientów, którzy przestają korzystać z usług firmy lub rezygnują z subskrypcji.
- CLV (wartość klienta w czasie)
- CLV (wartość klienta w czasie) to szacunkowy zysk, jaki firma osiągnie z relacji z jednym klientem przez cały okres jej trwania.
- CSAT i CES
- CSAT (Customer Satisfaction Score) i CES (Customer Effort Score) to ankietowe wskaźniki doświadczenia klienta.
- CTR i open rate
- CTR (click-through rate, współczynnik klikalności) to odsetek osób, które kliknęły link lub reklamę, spośród tych, którym ją pokazano lub dostarczono.
- Dashboard
- Dashboard to zestawienie najważniejszych wskaźników na jednym ekranie, zwykle w formie wykresów i liczb aktualizowanych automatycznie.
- Grupa kontrolna (holdout)
- Grupa kontrolna (holdout) to losowo wybrana część klientów, którą celowo wyłącza się z kampanii lub programu, by porównać jej zachowanie z osobami objętymi działaniem.
- Inkrementalność
- Inkrementalność to ta część wyniku, która powstała wyłącznie dzięki działaniu marketingowemu i bez niego by się nie pojawiła.
- Istotność statystyczna
- Istotność statystyczna to umowne kryterium, według którego uznaje się, że zaobserwowana różnica, na przykład między dwiema wersjami w teście A/B, raczej nie jest dziełem przypadku.
- Kohorta
- Kohorta to grupa osób, które w tym samym okresie przeżyły to samo zdarzenie początkowe, na przykład dokonały pierwszego zakupu, założyły konto albo dołączyły do programu lojalnościowego.
- Konwersja i współczynnik konwersji
- Konwersja to wykonanie przez użytkownika działania, na którym zależy firmie, na przykład zakupu, zapisu do newslettera czy założenia konta.
- Korelacja a przyczynowość
- Korelacja oznacza, że dwie wielkości zmieniają się razem, a przyczynowość, że zmiana jednej z nich wywołuje zmianę drugiej.
- KPI
- KPI (kluczowy wskaźnik efektywności) to wybrana miara, która pokazuje, czy firma lub zespół zbliża się do konkretnego celu.
- Lejek sprzedażowy
- Lejek sprzedażowy to model, który dzieli drogę klienta do zakupu na kolejne etapy, od pierwszego kontaktu z ofertą po transakcję, i pokazuje, ile osób przechodzi z jednego etapu do następnego.
- Marketing mix modeling (MMM)
- Marketing mix modeling (MMM) to statystyczna analiza zagregowanych danych o sprzedaży i wydatkach, która szacuje, jaką część wyniku przyniósł każdy kanał marketingowy, a jaką czynniki zewnętrzne, takie jak sezon, ceny czy pogoda.
- Modelowanie uplift
- Modelowanie uplift to metoda przewidywania, u których klientów działanie marketingowe zmieni zachowanie, a nie tylko kto i tak kupi.
- NPS
- NPS (Net Promoter Score) to wskaźnik oparty na jednym pytaniu o to, z jakim prawdopodobieństwem klient poleciłby firmę znajomym, w skali od 0 do 10.
- Okno atrybucji
- Okno atrybucji to okres po kontakcie klienta z reklamą lub innym działaniem marketingowym, w którym zakup lub inna konwersja zostanie temu działaniu przypisana.
- Retencja klientów
- Retencja klientów to zdolność firmy do zatrzymania klientów na dłużej, czyli sprawienia, że wracają i nadal kupują.
- ROAS
- ROAS (zwrot z wydatków na reklamę) to stosunek przychodu przypisanego reklamie do kosztu tej reklamy.
- ROI marketingu
- ROI marketingu (zwrot z inwestycji w marketing) to wskaźnik pokazujący, ile zysku przyniosła każda złotówka wydana na działanie marketingowe, po odjęciu jego kosztu.
- Sezonowość
- Sezonowość to regularne, powtarzające się w podobnym rytmie wahania wyników, na przykład sprzedaży czy ruchu w sklepie, związane z porą roku, dniem tygodnia, świętami albo okresem wypłat.
- Średnia wartość koszyka (AOV)
- Średnia wartość koszyka (AOV) to przeciętna kwota jednego zamówienia w danym okresie, liczona jako przychód podzielony przez liczbę zamówień.
- Test A/B
- Test A/B to eksperyment, w którym odbiorców losowo dzieli się na dwie grupy i każdej pokazuje inną wersję strony, wiadomości lub oferty, a następnie porównuje wyniki.
- Test wielowariantowy
- Test wielowariantowy to eksperyment, w którym jednocześnie zmienia się kilka elementów, na przykład nagłówek, zdjęcie i przycisk, a odbiorcom losowo pokazuje różne ich kombinacje.
Dane i martech
- AI w marketingu
- AI w marketingu to wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji do analizy danych o klientach, przewidywania ich zachowań, personalizacji ofert oraz tworzenia treści, takich jak teksty, grafiki czy odpowiedzi czatu.
- CDP (platforma danych klientów)
- CDP (platforma danych klientów) to system, który zbiera dane o klientach z wielu źródeł, takich jak sklep internetowy, aplikacja, kasy, program lojalnościowy czy e-mail, i łączy je w jeden, stale aktualny profil każdego klienta.
- Clean room (pokój czystych danych)
- Clean room (pokój czystych danych) to zabezpieczone środowisko, w którym dwie lub więcej firm łączy swoje dane o klientach, aby wspólnie je analizować, bez wzajemnego udostępniania surowych rekordów.
- CRM
- CRM (ang. customer relationship management) to zarządzanie relacjami z klientami, a w potocznym znaczeniu system, w którym firma zapisuje dane kontaktowe klientów oraz historię rozmów, zamówień i zgłoszeń.
- Dane first-party
- Dane first-party (dane własne, z pierwszej ręki) to informacje o klientach, które firma zbiera sama, bezpośrednio w swoich kanałach: w sklepie, aplikacji, na stronie, w programie lojalnościowym czy w obsłudze klienta.
- Dane second-party i third-party
- Dane second-party to dane first-party innej firmy, udostępnione bezpośrednio partnerowi na podstawie umowy.
- Dane zero-party
- Dane zero-party to informacje, które klient świadomie i z własnej inicjatywy przekazuje firmie, na przykład swoje preferencje, plany zakupowe, rozmiar czy ulubione kategorie.
- DMP
- DMP (ang. data management platform) to platforma, która zbiera i porządkuje dane o użytkownikach internetu, głównie identyfikatory z plików cookie i urządzeń, i dzieli je na grupy odbiorców do kierowania reklamy.
- Feed produktowy
- Feed produktowy to plik lub strumień danych z informacjami o produktach sklepu, takimi jak nazwa, cena, dostępność, zdjęcie i link, przekazywany do systemów reklamowych, porównywarek cen czy serwisów sprzedażowych.
- Grupa podobnych odbiorców (lookalike)
- Grupa podobnych odbiorców (lookalike) to grupa reklamowa tworzona przez platformę na podstawie listy obecnych klientów lub użytkowników firmy.
- Hurtownia danych
- Hurtownia danych to centralna baza, do której firma regularnie kopiuje dane z wielu systemów (sprzedaży, sklepu internetowego, programu lojalnościowego, marketingu), aby je uporządkować i analizować w jednym miejscu.
- Jeden widok klienta
- Jeden widok klienta (ang. single customer view) to scalony obraz wszystkich informacji o danym kliencie, zebranych z różnych systemów i kanałów: zakupów w sklepie i online, kontaktów z obsługą, zgód i reakcji na komunikację.
- Marketing bez ciasteczek zewnętrznych (cookieless)
- Marketing bez ciasteczek zewnętrznych to podejście, w którym firma mierzy działania i kieruje reklamy bez śledzenia użytkowników plikami cookie innych domen.
- Martech
- Martech (od ang. marketing technology) to technologie, z których korzysta marketing, czyli systemy do zbierania i analizy danych o klientach, wysyłki wiadomości, personalizacji, reklamy i mierzenia wyników.
- Menedżer tagów
- Menedżer tagów to narzędzie, które pozwala dodawać do strony internetowej i zarządzać fragmentami kodu pomiarowego i reklamowego, czyli tagami, z jednego miejsca, bez każdorazowej zmiany kodu strony.
- Model predykcyjny (skłonność do zakupu)
- Model predykcyjny (model skłonności) to model statystyczny lub uczenia maszynowego, który na podstawie danych o kliencie szacuje prawdopodobieństwo określonego zachowania, na przykład zakupu, rezygnacji czy odpowiedzi na ofertę.
- Odcisk przeglądarki (fingerprinting)
- Odcisk przeglądarki (fingerprinting) to technika rozpoznawania urządzenia po zestawie jego cech technicznych, takich jak wersja przeglądarki, system, rozdzielczość ekranu, strefa czasowa, język czy zainstalowane czcionki.
- Parametry UTM
- Parametry UTM to dopiski dodawane na końcu adresu internetowego, które mówią narzędziu analitycznemu, skąd przyszedł użytkownik: z jakiego źródła, kanału i kampanii.
- Piksel śledzący
- Piksel śledzący to niewidoczny element, zwykle obrazek wielkości jednego piksela, osadzony na stronie internetowej lub w wiadomości e-mail, którego wczytanie powiadamia zewnętrzny serwer o odwiedzinach lub otwarciu wiadomości.
- Pliki cookie (własne i zewnętrzne)
- Pliki cookie to niewielkie pliki tekstowe, które strona internetowa zapisuje w przeglądarce użytkownika, by rozpoznać go przy kolejnych odwiedzinach.
- Reklama kontekstowa
- Reklama kontekstowa to reklama dobierana do treści, którą użytkownik właśnie ogląda, a nie do jego historii przeglądania czy profilu.
- Rekomendacje produktowe
- Rekomendacje produktowe to propozycje produktów wyświetlane klientowi na stronie, w aplikacji lub w wiadomości, dobierane automatycznie na podstawie jego zachowania, zachowania podobnych klientów albo cech samych produktów.
- Reverse ETL
- Reverse ETL to przesyłanie gotowych, przetworzonych danych z hurtowni danych z powrotem do narzędzi, z których korzystają zespoły marketingu, sprzedaży czy obsługi klienta.
- Rozpoznawanie tożsamości (identity resolution)
- Rozpoznawanie tożsamości (ang. identity resolution) to ustalanie, że różne identyfikatory, takie jak adres e-mail, numer karty lojalnościowej, login w aplikacji czy identyfikator urządzenia, należą do tej samej osoby.
- Stos technologii marketingowych
- Stos technologii marketingowych (ang. martech stack) to zestaw narzędzi i systemów, z których korzysta marketing w konkretnej firmie, razem z połączeniami między nimi.
- Śledzenie po stronie serwera
- Śledzenie po stronie serwera to sposób zbierania danych analitycznych i reklamowych, w którym informacje o zachowaniu użytkownika trafiają najpierw na serwer firmy, a dopiero stamtąd do narzędzi analitycznych i partnerów.
- Zdarzenie (event) w analityce
- Zdarzenie (event) w analityce to zapis pojedynczej czynności użytkownika lub systemu, na przykład wyświetlenia strony, kliknięcia przycisku, dodania produktu do koszyka czy zakupu.
Grywalizacja i projektowanie zachowań
- Architektura wyboru
- Architektura wyboru to sposób, w jaki przedstawia się ludziom dostępne opcje, czyli ich liczba, kolejność, wygląd, opisy i ustawienia domyślne.
- Confirmshaming (zawstydzanie przy odmowie)
- Confirmshaming (zawstydzanie przy odmowie) to formułowanie przycisku lub linku odmowy tak, by użytkownik poczuł się głupio, winnie albo nieodpowiedzialnie, gdy rezygnuje z oferty.
- Dark patterns (zwodnicze interfejsy)
- Dark patterns (zwodnicze interfejsy) to takie projektowanie stron i aplikacji, które skłania użytkownika do decyzji, jakich świadomie by nie podjął, na przykład do zgody, zakupu albo rezygnacji z przysługującego mu prawa.
- Drip pricing (opłaty dokładane po drodze)
- Drip pricing (opłaty dokładane po drodze) to pokazywanie na początku zakupu niższej ceny i dodawanie kolejnych obowiązkowych opłat, na przykład serwisowej czy rezerwacyjnej, na dalszych etapach zamówienia.
- Efekt gradientu celu
- Efekt gradientu celu to skłonność do zwiększania wysiłku w miarę zbliżania się do celu: im mniej brakuje do nagrody, tym szybciej i chętniej działamy.
- Efekt obdarowanego postępu
- Efekt obdarowanego postępu polega na tym, że ludzie chętniej kończą zadanie, w którym na starcie dostali już jakiś postęp, nawet jeśli łączna droga do celu jest taka sama.
- Grywalizacja
- Grywalizacja to używanie elementów znanych z gier, takich jak punkty, poziomy, odznaki, misje czy paski postępu, w miejscach, które grami nie są.
- Lootbox (skrzynka z losową nagrodą)
- Lootbox (skrzynka z losową nagrodą) to wirtualny pakiet w grze lub aplikacji, który gracz otwiera, nie wiedząc z góry, co dostanie.
- Mechanika gry
- Mechanika gry to pojedyncza reguła lub element systemu, który określa, co uczestnik może zrobić i co za to dostaje, na przykład punkty, poziomy, wyzwania, nagrody czy limity czasu.
- Nagroda zmienna
- Nagroda zmienna to nagroda, której wielkość, rodzaj albo moment otrzymania są nieprzewidywalne, na przykład losowy rabat, niespodzianka w paczce czy zdrapka w aplikacji.
- Natrętne ponaglanie (nagging)
- Natrętne ponaglanie (nagging) to zwodniczy wzorzec interfejsu, w którym aplikacja lub strona raz po raz prosi o tę samą zgodę albo działanie, mimo że użytkownik już odmówił.
- Nudge (szturchnięcie)
- Nudge (szturchnięcie) to taka zmiana sposobu przedstawienia wyboru, która przewidywalnie wpływa na decyzje ludzi, ale nie zakazuje żadnej opcji i nie zmienia istotnie jej kosztu.
- Octalysis
- Octalysis to model grywalizacji opracowany przez Yu-kai Chou, który opisuje osiem głównych motywacji skłaniających ludzi do działania, ułożonych na bokach ośmiokąta.
- Pasek postępu
- Pasek postępu to graficzny wskaźnik, który pokazuje, jaka część celu została już osiągnięta, a ile jeszcze zostało.
- Punkty, odznaki, rankingi (PBL)
- Punkty, odznaki i rankingi (PBL, od ang. points, badges, leaderboards) to trzy najczęściej stosowane elementy grywalizacji.
- Roach motel (łatwo wejść, trudno wyjść)
- Roach motel (łatwo wejść, trudno wyjść) to zwodniczy interfejs, w którym założenie konta, subskrypcji lub członkostwa zajmuje chwilę, a rezygnacja wymaga wielu kroków, innego kanału kontaktu albo przebrnięcia przez zniechęcające ekrany.
- Seria (streak)
- Seria (ang. streak) to licznik kolejnych dni, tygodni lub działań wykonanych bez przerwy, na przykład „30 dni nauki z rzędu”.
- Sneak into basket (dorzucanie do koszyka)
- Sneak into basket (dorzucanie do koszyka) to praktyka dodawania do zamówienia produktu lub usługi, których klient sam nie wybrał, na przykład ubezpieczenia albo przedłużonej ochrony, tak że trzeba je zauważyć i usunąć, by za nie nie zapłacić.
- Ustawienie domyślne
- Ustawienie domyślne to opcja, która obowiązuje, jeśli użytkownik niczego nie zmieni, na przykład zaznaczone pole w formularzu albo automatycznie wybrany wariant dostawy.
Marketing automation i komunikacja z klientem
- Centrum preferencji i wypisanie z komunikacji
- Centrum preferencji to miejsce, w którym klient sam wybiera, jakie wiadomości marketingowe chce dostawać, jakimi kanałami i jak często.
- Cross-selling
- Cross-selling (sprzedaż krzyżowa) to proponowanie klientowi produktów lub usług uzupełniających to, co już kupuje albo kupił, na przykład etui do telefonu czy baterii do zabawki.
- Customer experience (CX)
- Customer experience (CX), czyli doświadczenie klienta, to suma wrażeń, emocji i ocen, jakie klient wynosi ze wszystkich kontaktów z firmą: od reklamy i zakupu, przez dostawę i obsługę, po reklamację.
- Dostarczalność e-maili
- Dostarczalność e-maili to zdolność nadawcy do tego, by jego wiadomości trafiały do głównej skrzynki odbiorczej adresata, a nie do folderu spam albo w ogóle nie zostały przyjęte przez serwer.
- Double opt-in
- Double opt-in to sposób zapisu na newsletter lub inną komunikację, w którym po podaniu adresu e-mail osoba musi jeszcze potwierdzić zapis, zwykle klikając link w wiadomości weryfikacyjnej.
- Hiperpersonalizacja
- Hiperpersonalizacja to najbardziej zaawansowana odmiana personalizacji, w której treść, oferta, moment i kanał komunikatu są dobierane osobno dla każdego klienta, zwykle na bieżąco i z pomocą modeli uczenia maszynowego.
- Lead nurturing
- Lead nurturing to stopniowe budowanie relacji z potencjalnym klientem (leadem), który zostawił swoje dane, ale nie jest jeszcze gotowy do zakupu.
- Lead scoring
- Lead scoring to przypisywanie potencjalnym klientom (leadom, czyli osobom lub firmom, które zostawiły kontakt albo okazały zainteresowanie) punktów, które mają oddać, jak blisko są decyzji o zakupie.
- Limit częstotliwości kontaktu
- Limit częstotliwości kontaktu to ustalona maksymalna liczba komunikatów lub reklam, jaką jedna osoba może otrzymać w danym czasie, na przykład trzy e-maile tygodniowo.
- Marketing automation
- Marketing automation to oprogramowanie, które samo wysyła komunikaty marketingowe (e-maile, SMS-y, powiadomienia, oferty) według zaplanowanych reguł i na podstawie zachowania klienta.
- Mikrosegment
- Mikrosegment to bardzo mała, wąsko zdefiniowana grupa klientów wyodrębniona na podstawie kilku cech lub zachowań naraz.
- Multichannel
- Multichannel to model, w którym firma obsługuje i komunikuje się z klientem w wielu kanałach naraz, na przykład w sklepie stacjonarnym, sklepie internetowym, e-mailu i aplikacji, ale każdy z tych kanałów działa w dużej mierze osobno.
- Next best offer (następna najlepsza oferta)
- Next best offer, czyli następna najlepsza oferta, to podejście, w którym system na podstawie danych o kliencie wybiera jedną propozycję, jaką warto mu pokazać w danym momencie.
- Omnichannel
- Omnichannel to podejście, w którym wszystkie kanały kontaktu marki z klientem, takie jak sklep stacjonarny, sklep internetowy, aplikacja, e-mail czy infolinia, działają jak jedna całość, oparta na wspólnych danych.
- Onboarding klienta
- Onboarding klienta to pierwszy etap relacji po zakupie, rejestracji albo dołączeniu do programu, w którym marka pomaga nowej osobie zrozumieć produkt lub usługę i zacząć z niej korzystać.
- Personalizacja
- Personalizacja to dopasowywanie treści, ofert, rekomendacji lub wyglądu komunikacji do konkretnego klienta na podstawie danych o nim, na przykład historii zakupów, zachowania w sklepie internetowym czy deklarowanych preferencji.
- Porzucony koszyk
- Porzucony koszyk to sytuacja, w której klient sklepu internetowego dodaje produkty do koszyka, ale nie kończy zakupu.
- Powiadomienia push i in-app
- Powiadomienia push to krótkie komunikaty, które aplikacja lub strona internetowa wyświetla na ekranie telefonu albo komputera, nawet gdy nie jest otwarta.
- Reaktywacja (win-back)
- Reaktywacja (win-back) to działania marketingowe skierowane do klientów, którzy przestali kupować albo korzystać z usługi, mające skłonić ich do powrotu.
- Scenariusz automatyzacji
- Scenariusz automatyzacji to zapisany w systemie marketing automation ciąg reguł, który po spełnieniu określonego warunku sam wysyła klientowi komunikaty lub wykonuje inne działania, na przykład dodaje go do grupy czy przyznaje punkty.
- Segmentacja
- Segmentacja to podział klientów lub rynku na grupy, które różnią się potrzebami, zachowaniem albo wartością dla firmy, tak aby do każdej grupy kierować inną ofertę lub komunikację.
- Ścieżka klienta (customer journey)
- Ścieżka klienta (customer journey) to cała droga, jaką klient przechodzi w relacji z marką: od pierwszego zetknięcia z nią, przez wybór i zakup, po korzystanie z produktu, kontakt z obsługą i ewentualny powrót.
- Treść dynamiczna
- Treść dynamiczna to fragmenty e-maila, strony internetowej lub aplikacji, które zmieniają się w zależności od tego, kto je ogląda, na przykład imię, polecane produkty czy saldo punktów.
- Up-selling
- Up-selling to zachęcanie klienta do wyboru droższej, większej lub lepiej wyposażonej wersji produktu albo usługi, niż pierwotnie zamierzał kupić.
- Wyzwalacz (trigger)
- Wyzwalacz (trigger) to zdarzenie lub warunek, który automatycznie uruchamia scenariusz w systemie marketing automation, na przykład rejestracja, porzucenie koszyka, urodziny klienta albo 60 dni bez zakupu.
Prawo konsumenckie i promocje
- AI Act w marketingu
- AI Act w marketingu to obowiązki z unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (2024/1689), które dotyczą firm używających AI w kontakcie z klientami.
- Akt o usługach cyfrowych (DSA)
- Akt o usługach cyfrowych (DSA) to unijne rozporządzenie 2022/2065, które określa obowiązki pośredników internetowych, takich jak serwisy hostingowe, platformy internetowe, platformy handlowe i wyszukiwarki.
- Darmowy okres próbny
- Darmowy okres próbny to czas, w którym klient korzysta z usługi lub subskrypcji bez opłat, po czym umowa zwykle sama przechodzi w płatną, jeśli klient wcześniej jej nie wypowie.
- Digital Fairness Act
- Digital Fairness Act to projekt unijnego rozporządzenia, który Komisja Europejska przedstawiła 11 listopada 2026 r. Ma chronić konsumentów przed nieuczciwymi praktykami w sieci, takimi jak zwodnicze interfejsy, uzależniające funkcje, pułapki subskrypcyjne czy krzywdząca personalizacja, i zastąpić dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych.
- Dyrektywa Omnibus
- Dyrektywa Omnibus to dyrektywa (UE) 2019/2161, która jednocześnie zmieniła cztery unijne dyrektywy konsumenckie, by lepiej chronić kupujących w internecie.
- Gwarancja a rękojmia
- Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie gwaranta, zwykle producenta, na warunkach, które sam określa w oświadczeniu gwarancyjnym.
- Karta podarunkowa (bon)
- Karta podarunkowa (bon) to przedpłacony dokument, plastikowy lub elektroniczny, który uprawnia okaziciela do zakupu towarów lub usług u wystawcy do określonej kwoty i zwykle w określonym terminie.
- Klauzula abuzywna (niedozwolone postanowienie)
- Klauzula abuzywna to zapis w umowie z konsumentem, który nie został z nim indywidualnie uzgodniony i kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
- Konsument
- Konsument to osoba fizyczna, która zawiera z przedsiębiorcą umowę lub dokonuje innej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
- Loteria promocyjna a konkurs
- Loteria promocyjna a konkurs to dwie różne formy akcji z nagrodami.
- Najniższa cena z 30 dni (Omnibus)
- Najniższa cena z 30 dni to informacja, którą sprzedawca musi podać obok każdego ogłoszenia o obniżce ceny.
- Nieuczciwa praktyka rynkowa
- Nieuczciwa praktyka rynkowa to działanie przedsiębiorcy wobec konsumentów, które jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca albo może zniekształcić decyzje przeciętnego konsumenta.
- Obniżka ceny a promocja
- Obniżka ceny to informacja, że konkretny towar lub usługa kosztuje teraz mniej niż wcześniej, a promocja to szersze pojęcie obejmujące każdą korzystną ofertę, także gratisy, zestawy czy nagrody.
- Odstąpienie od umowy (14 dni)
- Odstąpienie od umowy to prawo konsumenta do rezygnacji z umowy zawartej na odległość, na przykład w sklepie internetowym, albo poza lokalem przedsiębiorstwa, bez podawania przyczyny.
- Oznaczanie treści reklamowych
- Oznaczanie treści reklamowych to obowiązek wyraźnego informowania odbiorców, że dany materiał jest reklamą, a nie neutralną opinią, recenzją czy informacją.
- Promocja „1+1 gratis”
- Promocja „1+1 gratis” to oferta wiązana, w której klient płaci za jeden produkt i drugi dostaje bez dodatkowej opłaty.
- Przedsiębiorca na prawach konsumenta
- Przedsiębiorca na prawach konsumenta to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą (najczęściej jednoosobową), która zawiera umowę bezpośrednio związaną z tą działalnością, ale z treści umowy wynika, że nie ma ona dla niej charakteru zawodowego.
- Regulamin promocji
- Regulamin promocji to dokument, w którym organizator akcji promocyjnej określa jej zasady, na przykład czas trwania, uprawnione osoby, warunki skorzystania z rabatu albo nagrody i sposób składania reklamacji.
- Rejestr klauzul niedozwolonych
- Rejestr klauzul niedozwolonych to publiczny wykaz postanowień wzorców umów, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prawomocnie uznał za niedozwolone wobec konsumentów.
- Reklama wprowadzająca w błąd
- Reklama wprowadzająca w błąd to przekaz reklamowy, który przez nieprawdziwe informacje, mylącą prezentację prawdziwych faktów albo pominięcie istotnych danych może skłonić odbiorcę do decyzji zakupowej, której inaczej by nie podjął.
- Reklamacja i niezgodność towaru z umową
- Reklamacja to zgłoszenie przedsiębiorcy zastrzeżeń do kupionego towaru lub usługi.
- Rzecznik konsumentów
- Rzecznik konsumentów to powiatowy lub miejski urzędnik, który bezpłatnie doradza konsumentom w sporach z przedsiębiorcami, występuje w ich sprawach do firm i może wytaczać powództwa na ich rzecz.
- UOKiK
- UOKiK, czyli Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, to polski urząd, którego prezes jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów.
- Usługa świadczona drogą elektroniczną
- Usługa świadczona drogą elektroniczną to usługa wykonywana na odległość, bez jednoczesnej obecności stron, przez przesyłanie danych na indywidualne żądanie użytkownika za pośrednictwem sieci.
- Wzorzec umowny (regulamin)
- Wzorzec umowny to zestaw warunków przygotowany z góry przez jedną stronę, na przykład regulamin, ogólne warunki umów albo wzór umowy, który ma obowiązywać jednakowo w wielu umowach.
- Zmiana regulaminu
- Zmiana regulaminu to jednostronna modyfikacja wzorca umowy przez firmę w trakcie trwającej relacji z klientem, np. w programie lojalnościowym, subskrypcji albo usłudze internetowej.
Programy lojalnościowe
- Aktywny uczestnik programu
- Aktywny uczestnik programu to członek programu lojalnościowego, który w wyznaczonym okresie wykonał określoną czynność, najczęściej zebrał lub wymienił punkty.
- Benefity niefinansowe
- Benefity niefinansowe to korzyści w programie lojalnościowym, które nie są rabatem, punktami ani zwrotem pieniędzy, takie jak pierwszeństwo obsługi, wcześniejszy dostęp do nowości, zaproszenia na wydarzenia czy wyróżnienie klienta.
- Breakage
- Breakage to część punktów, bonów lub kart podarunkowych, których klienci nigdy nie wykorzystają, bo zapomną, nie uzbierają progu albo punkty wygasną.
- Cashback
- Cashback to zwrot części zapłaconej kwoty, który klient otrzymuje po zakupie, zwykle z opóźnieniem i pod określonymi warunkami.
- Ekonomika programu lojalnościowego
- Ekonomika programu lojalnościowego to rachunek kosztów i korzyści programu, czyli porównanie tego, ile kosztują nagrody, obsługa i komunikacja, z dodatkową sprzedażą i marżą, którą program naprawdę przynosi.
- Gratis (nagroda „za darmo”)
- Gratis to produkt lub usługa przedstawiane jako darmowe, zwykle jako dodatek do zakupu albo nagroda w programie lojalnościowym.
- Inflacja punktów (dewaluacja)
- Inflacja punktów (dewaluacja) to spadek wartości punktów w programie lojalnościowym, gdy za tę samą nagrodę trzeba oddać więcej punktów albo za te same zakupy dostaje się ich mniej.
- Karta stałego klienta (pieczątki)
- Karta stałego klienta (pieczątki) to najprostsza forma programu lojalnościowego: klient dostaje pieczątkę lub naklejkę za każdy zakup, a po zebraniu określonej liczby odbiera nagrodę, na przykład darmową kawę.
- Katalog nagród
- Katalog nagród to lista produktów, usług, bonów i rabatów, na które uczestnik programu lojalnościowego może wymienić zebrane punkty, wraz z ich ceną w punktach.
- Koszt punktu dla marki
- Koszt punktu dla marki to kwota, jaką organizator programu lojalnościowego faktycznie wydaje na jeden przyznany punkt.
- Kupon i kod rabatowy
- Kupon i kod rabatowy to uprawnienie do niższej ceny lub innej korzyści przy zakupie, wydane na papierze, w formie cyfrowej albo jako ciąg znaków wpisywany w koszyku.
- Lojalność behawioralna a postawowa
- Lojalność behawioralna a postawowa to rozróżnienie między powtarzaniem zakupów (zachowaniem) a rzeczywistym przywiązaniem do marki (postawą).
- Partner programu
- Partner programu to firma, która współpracuje z programem lojalnościowym innej marki i pozwala w nim zbierać punkty, przyjmuje je jako zapłatę albo dostarcza nagrody.
- Program lojalnościowy
- Program lojalnościowy to system, w którym firma nagradza klientów za powtarzalne zakupy lub inne działania, najczęściej punktami, rabatami albo statusem.
- Program lojalnościowy w aplikacji
- Program lojalnościowy w aplikacji to program, w którym kartę stałego klienta zastępuje aplikacja mobilna, która identyfikuje klienta przy zakupie oraz pokazuje punkty, kupony i oferty.
- Program płatny (subskrypcyjny)
- Program płatny (subskrypcyjny) to program lojalnościowy, do którego klient przystępuje za opłatą miesięczną lub roczną, w zamian za stałe korzyści, takie jak darmowa dostawa, stały rabat czy oferty tylko dla członków.
- Program poleceń
- Program poleceń to mechanizm, w którym firma nagradza obecnych klientów za przyprowadzenie nowych, a często nagradza także osobę poleconą.
- Program punktowy
- Program punktowy to program lojalnościowy, w którym klient dostaje punkty za zakupy lub inne działania, a potem wymienia je na nagrody, rabaty albo bony.
- Program wielopartnerski (koalicyjny)
- Program wielopartnerski (koalicyjny) to program lojalnościowy, w którym klient zbiera i wymienia te same punkty u wielu niezależnych firm.
- Program wielopoziomowy (statusy)
- Program wielopoziomowy to program lojalnościowy, w którym klienci są przypisani do poziomów, na przykład srebrnego, złotego i platynowego, zależnie od tego, ile wydają lub jak często kupują.
- Próg nagrody
- Próg nagrody to minimalna liczba punktów, pieczątek lub wydatków, którą klient musi zgromadzić, żeby odebrać nagrodę w programie lojalnościowym.
- Przelicznik punktów
- Przelicznik punktów to zasada, według której program lojalnościowy zamienia wydatki klienta na punkty, na przykład 1 punkt za każdą wydaną złotówkę.
- Rezerwa na punkty (zobowiązanie)
- Rezerwa na punkty to wartość nagród, które organizator programu lojalnościowego jest winien klientom za przyznane, a jeszcze niewykorzystane punkty.
- Status VIP
- Status VIP to najwyższy lub wyróżniony poziom w programie lojalnościowym, przyznawany klientom, którzy wydają najwięcej albo spełniają inne warunki programu.
- Wartość punktu
- Wartość punktu to kwota w złotych, którą faktycznie dostajesz za jeden punkt programu lojalnościowego, gdy wymienisz go na nagrodę.
- Wygasanie punktów
- Wygasanie punktów to utrata przez uczestnika programu lojalnościowego zebranych punktów po upływie terminu określonego w regulaminie.
- Zbieranie i wymiana punktów (earn & burn)
- Zbieranie i wymiana punktów (earn & burn) to dwa podstawowe etapy programu punktowego: klient najpierw zdobywa punkty za zakupy lub inne działania („earn”), a potem wydaje je na nagrody („burn”).
Propaganda i komunikacja
- Astroturfing
- Astroturfing to udawanie oddolnego, spontanicznego poparcia lub sprzeciwu, które w rzeczywistości organizuje i finansuje ukryty nadawca, na przykład firma, organizacja albo grupa interesu.
- Bańka filtrująca
- Bańka filtrująca to sytuacja, w której algorytmy personalizujące wyniki wyszukiwania, serwisy informacyjne i media społecznościowe pokazują użytkownikowi głównie treści zgodne z jego dotychczasowymi wyborami, przez co coraz rzadziej trafia on na inne poglądy i informacje.
- Boty i konta-pacynki
- Boty to konta w sieci prowadzone w całości lub częściowo przez program, który publikuje, udostępnia i komentuje automatycznie.
- Cherry picking (wybiórcze dobieranie danych)
- Cherry picking (wybiórcze dobieranie danych) to wybieranie tylko tych faktów, badań lub okresów, które potwierdzają z góry przyjętą tezę, z pominięciem danych, które jej przeczą.
- Clickbait
- Clickbait to nagłówek, miniatura lub zapowiedź zaprojektowane głównie po to, by skłonić do kliknięcia, zwykle przez celowe niedopowiedzenie albo przesadę.
- Deepfake
- Deepfake to obraz, nagranie dźwiękowe lub wideo wygenerowane albo przerobione przez sztuczną inteligencję tak, że łudząco przypomina prawdziwe osoby, przedmioty, miejsca lub zdarzenia i można je wziąć za autentyczne.
- Dezinformacja
- Dezinformacja to fałszywe lub wprowadzające w błąd treści rozpowszechniane celowo, aby kogoś oszukać, zwykle dla korzyści finansowej lub politycznej, ze szkodą dla odbiorców albo debaty publicznej.
- Efekt trzeciej osoby
- Efekt trzeciej osoby to skłonność do przekonania, że przekazy medialne, reklama czy propaganda silniej wpływają na innych ludzi niż na nas samych.
- Eufemizm w komunikacji
- Eufemizm w komunikacji to słowo lub wyrażenie, które zastępuje nazwę nieprzyjemną, drastyczną lub niewygodną nazwą łagodniejszą.
- Farma trolli
- Farma trolli to zorganizowana, zwykle opłacana grupa osób, które prowadzą wiele kont w mediach społecznościowych i sekcjach komentarzy, by sztucznie wzmacniać określone przekazy, atakować przeciwników lub podsycać spory.
- Framing medialny
- Framing medialny to sposób przedstawienia sprawy w przekazie, polegający na wyborze i wyeksponowaniu niektórych jej aspektów kosztem innych.
- Greenwashing
- Greenwashing to przedstawianie produktu, marki lub firmy jako bardziej przyjaznych dla środowiska, niż są w rzeczywistości.
- Influencer marketing
- Influencer marketing to promowanie produktów lub marek przez twórców internetowych, którzy mają zaufanie i uwagę swoich obserwatorów.
- Komora pogłosowa
- Komora pogłosowa to środowisko, w którym ludzie o podobnych poglądach wymieniają informacje głównie między sobą, przez co te same opinie wracają wzmocnione, a głosy odmienne docierają rzadko lub są od razu odrzucane.
- Komunikacja kryzysowa
- Komunikacja kryzysowa to sposób, w jaki organizacja informuje klientów, media i inne grupy w sytuacji zagrażającej ludziom, jej działalności lub reputacji, na przykład po awarii, wycofaniu produktu czy wycieku danych.
- Marketing szeptany
- Marketing szeptany to działania, które mają skłonić ludzi do polecania produktu lub marki innym w rozmowach, komentarzach i opiniach.
- Misinformacja i malinformacja
- Misinformacja i malinformacja to dwa rodzaje zaburzeń informacyjnych obok dezinformacji.
- Narracja
- Narracja to spójna opowieść, która porządkuje fakty w ciąg przyczyn i skutków, nadaje im znaczenie i wskazuje role, na przykład bohatera, przeciwnika i stawkę.
- Nowomowa
- Nowomowa to język, który zamiast opisywać rzeczywistość, narzuca jej z góry ustaloną ocenę i utrudnia myślenie o niej inaczej.
- Okno Overtona
- Okno Overtona to model opisujący zakres idei, które w danym czasie społeczeństwo uznaje za akceptowalne w debacie publicznej.
- Prebunking (uodparnianie na dezinformację)
- Prebunking (uodparnianie na dezinformację) to uprzedzanie odbiorców, zanim zetkną się z fałszywym przekazem, przez pokazanie im osłabionej wersji manipulacji i wyjaśnienie, na czym polega.
- Propaganda
- Propaganda to celowe i systematyczne kształtowanie postrzegania, przekonań i zachowań dużych grup ludzi tak, by służyły przede wszystkim celom nadawcy.
- Propaganda a marketing
- Propaganda a marketing to para pojęć, które łączą podobne techniki wpływu, ale różnią się celem i jawnością.
- Przekaz kluczowy
- Przekaz kluczowy to jedna lub kilka najważniejszych myśli, które organizacja chce, by odbiorca zapamiętał i powtórzył.
- Public relations (PR)
- Public relations (PR) to planowane i stałe działania organizacji, które mają budować jej reputację oraz zrozumienie i życzliwość wśród otoczenia: klientów, mediów, pracowników czy lokalnej społeczności.
- Reklama natywna i kryptoreklama
- Reklama natywna to płatny przekaz, który formą i stylem przypomina treści otaczające go w danym medium, na przykład artykuł, wpis czy film, ale jest wyraźnie oznaczony jako reklama.
- Spin
- Spin to celowe nadawanie wydarzeniom, zwłaszcza niewygodnym, korzystnej dla nadawcy interpretacji przez dobór słów, akcentów, momentu publikacji i pomijanie części faktów.
- Sprawdzanie faktów (fact-checking)
- Sprawdzanie faktów (fact-checking) to weryfikowanie, czy twierdzenia zawarte w wypowiedziach publicznych, artykułach lub wpisach w sieci są zgodne z dostępnymi dowodami.
- Storytelling
- Storytelling to przekazywanie informacji w formie opowieści z bohaterem, problemem, przemianą i rozwiązaniem zamiast suchych faktów.
- Ustalanie agendy (agenda setting)
- Ustalanie agendy (agenda setting) to wpływ mediów na to, które sprawy odbiorcy uznają za najważniejsze.
Prywatność i zgody
- Administrator danych
- Administrator danych to osoba, firma, instytucja lub inny podmiot, który samodzielnie albo wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych.
- Anonimizacja
- Anonimizacja to takie przetworzenie danych osobowych, po którym nie da się już zidentyfikować osób, których dotyczyły, przy użyciu rozsądnie prawdopodobnych sposobów.
- Baner cookies i CMP
- Baner cookies to okno wyświetlane przy wejściu na stronę, w którym użytkownik dostaje informację o plikach cookie i podobnych technologiach oraz może wyrazić zgodę albo odmówić.
- Dane osobowe
- Dane osobowe to wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej.
- Inspektor ochrony danych (IOD)
- Inspektor ochrony danych (IOD) to osoba wyznaczona przez firmę lub instytucję, która doradza w sprawach ochrony danych osobowych, monitoruje przestrzeganie RODO i jest punktem kontaktowym dla klientów oraz organu nadzorczego.
- Klauzula informacyjna i polityka prywatności
- Klauzula informacyjna to zestaw informacji, które administrator danych musi przekazać osobie, gdy zbiera od niej dane osobowe (art. 13 RODO) albo gdy pozyskał je z innego źródła (art. 14 RODO).
- Minimalizacja danych
- Minimalizacja danych to zasada RODO, zgodnie z którą firma może zbierać i wykorzystywać tylko takie dane osobowe, które są adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do konkretnego celu.
- Naruszenie ochrony danych osobowych (wyciek)
- Naruszenie ochrony danych osobowych to incydent bezpieczeństwa, który prowadzi do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, zmiany lub nieuprawnionego ujawnienia danych osobowych albo do nieuprawnionego dostępu do nich.
- Ocena skutków dla ochrony danych (DPIA)
- Ocena skutków dla ochrony danych (DPIA) to udokumentowana analiza, którą administrator danych przeprowadza przed rozpoczęciem przetwarzania mogącego z dużym prawdopodobieństwem powodować wysokie ryzyko dla praw i wolności osób.
- Okres przechowywania danych
- Okres przechowywania danych to czas, przez który firma może trzymać dane osobowe w formie pozwalającej zidentyfikować osobę.
- Podmiot przetwarzający
- Podmiot przetwarzający to firma, instytucja lub osoba, która przetwarza dane osobowe w imieniu administratora i na jego udokumentowane polecenie.
- Podstawa prawna przetwarzania
- Podstawa prawna przetwarzania to jedna z sześciu przesłanek z art. 6 ust. 1 RODO, która pozwala zgodnie z prawem przetwarzać dane osobowe: zgoda, umowa, obowiązek prawny, ochrona żywotnych interesów, zadanie w interesie publicznym albo prawnie uzasadniony interes.
- Prawnie uzasadniony interes
- Prawnie uzasadniony interes to jedna z podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych w RODO.
- Prawo do sprzeciwu
- Prawo do sprzeciwu to uprawnienie z RODO, które pozwala zakwestionować przetwarzanie danych oparte na prawnie uzasadnionym interesie firmy lub na interesie publicznym.
- Prawo do usunięcia danych (prawo do bycia zapomnianym)
- Prawo do usunięcia danych, nazywane też prawem do bycia zapomnianym, to uprawnienie z art. 17 RODO, które pozwala żądać od administratora danych skasowania danych osobowych, gdy zachodzi jedna z przesłanek wskazanych w przepisie, na przykład po cofnięciu zgody albo gdy dane nie są już potrzebne.
- Prawo dostępu do danych
- Prawo dostępu do danych to uprawnienie z RODO, dzięki któremu każdy może sprawdzić, czy firma przetwarza jego dane osobowe, a jeśli tak, otrzymać ich kopię i informacje o tym, w jakim celu, komu je przekazuje i jak długo je przechowuje.
- Prawo komunikacji elektronicznej (PKE)
- Prawo komunikacji elektronicznej (PKE) to polska ustawa z 12 lipca 2024 r., obowiązująca od 10 listopada 2024 r., która zastąpiła Prawo telekomunikacyjne.
- Privacy by design
- Privacy by design (uwzględnianie ochrony danych w fazie projektowania) to zasada, zgodnie z którą ochronę danych osobowych wbudowuje się w produkt, usługę lub proces od samego początku, a nie dodaje po fakcie.
- Profilowanie (RODO)
- Profilowanie to zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych w celu oceny cech konkretnej osoby, na przykład jej preferencji, zainteresowań, sytuacji ekonomicznej, zachowania czy lokalizacji, albo przewidywania, jak się zachowa.
- Pseudonimizacja
- Pseudonimizacja to przetworzenie danych osobowych tak, by nie dało się ich przypisać konkretnej osobie bez dodatkowych informacji, które są przechowywane osobno i chronione.
- RODO
- RODO to unijne rozporządzenie 2016/679 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych, stosowane od 25 maja 2018 r. bezpośrednio we wszystkich państwach Unii.
- Transfer danych do USA (Data Privacy Framework)
- Transfer danych do USA to przekazanie danych osobowych z Unii Europejskiej odbiorcy w Stanach Zjednoczonych, na przykład dostawcy usług w chmurze.
- Umowa powierzenia przetwarzania danych
- Umowa powierzenia przetwarzania danych to umowa, na podstawie której administrator zleca podmiotowi przetwarzającemu przetwarzanie danych osobowych w swoim imieniu.
- Wycofanie zgody
- Wycofanie zgody to prawo osoby, która zgodziła się na przetwarzanie swoich danych, by w dowolnym momencie tę zgodę cofnąć.
- Zautomatyzowane podejmowanie decyzji
- Zautomatyzowane podejmowanie decyzji to sytuacja, w której decyzję dotyczącą konkretnej osoby podejmuje system bez rzeczywistego udziału człowieka, na podstawie jej danych.
- Zgoda marketingowa
- Zgoda marketingowa to dobrowolne, konkretne, świadome i jednoznaczne pozwolenie klienta na wykorzystanie jego danych lub kontaktowanie się z nim w celach marketingowych.
- Zgoda na cookies (art. 399 PKE)
- Zgoda na cookies to uprzednia, świadoma zgoda użytkownika na zapisywanie informacji w jego urządzeniu, na przykład plików cookie, albo na odczytywanie informacji już tam zapisanych.
Psychologia decyzji i perswazja
- Awersja do straty
- Awersja do straty to skłonność do odczuwania straty mocniej niż zysku o tej samej wartości.
- Błąd poznawczy
- Błąd poznawczy to systematyczne, powtarzalne odchylenie w myśleniu, przez które ludzie oceniają sytuację lub podejmują decyzję inaczej, niż wynikałoby z rzetelnej analizy.
- Cena psychologiczna (9,99 zł)
- Cena psychologiczna to cena kończąca się na 9, 99 lub 95, na przykład 9,99 zł zamiast 10 zł. Wykorzystuje to, że klienci oceniają liczbę głównie po pierwszej cyfrze, więc 9,99 zł wydaje się wyraźnie tańsze niż 10 zł, choć różnica wynosi grosz.
- Efekt aureoli
- Efekt aureoli to skłonność do przenoszenia jednej wyraźnej cechy osoby, produktu lub marki na ocenę wszystkich jej pozostałych cech.
- Efekt ceny zero (darmowe)
- Efekt ceny zero to zjawisko, w którym produkt za darmo wydaje się znacznie atrakcyjniejszy, niż wynikałoby to z samej różnicy w cenie.
- Efekt czystej ekspozycji
- Efekt czystej ekspozycji to skłonność do coraz lepszego oceniania rzeczy, osób lub znaków tylko dlatego, że widzieliśmy je wiele razy.
- Efekt niedoboru
- Efekt niedoboru to skłonność do wyżej cenienia rzeczy, które są lub wydają się trudno dostępne, bo się wyprzedają, są oferowane krótko albo w ograniczonej liczbie.
- Efekt posiadania
- Efekt posiadania to skłonność do wyżej cenienia rzeczy, które już do nas należą, niż takich samych rzeczy, których nie mamy.
- Efekt potwierdzenia
- Efekt potwierdzenia to skłonność do szukania, zauważania i zapamiętywania informacji zgodnych z tym, w co już wierzymy, oraz pomijania lub umniejszania tych, które temu przeczą.
- Efekt status quo
- Efekt status quo to skłonność do pozostawania przy obecnym stanie rzeczy, nawet gdy zmiana byłaby korzystniejsza.
- Efekt utopionych kosztów
- Efekt utopionych kosztów to skłonność do kontynuowania działania tylko dlatego, że wcześniej włożyło się w nie pieniądze, czas lub wysiłek, których i tak nie da się odzyskać.
- Efekt wabika
- Efekt wabika to zjawisko, w którym dodanie trzeciej, wyraźnie gorszej opcji zwiększa atrakcyjność jednej z dwóch pozostałych.
- Framing (efekt ujęcia)
- Framing, czyli efekt ujęcia, to zjawisko, w którym ludzie podejmują różne decyzje wobec tej samej informacji zależnie od tego, jak ją sformułowano.
- Heurystyka
- Heurystyka to uproszczona reguła myślenia, dzięki której człowiek podejmuje decyzję szybko, bez analizowania wszystkich informacji.
- Język korzyści
- Język korzyści to sposób opisywania produktu przez to, co zyskuje klient, a nie wyłącznie przez parametry techniczne.
- Kotwiczenie cenowe
- Kotwiczenie cenowe to zjawisko, w którym pierwsza liczba zobaczona przez klienta, na przykład cena przekreślona albo najdroższy wariant w ofercie, staje się punktem odniesienia dla oceny kolejnych cen.
- Księgowość umysłowa
- Księgowość umysłowa to skłonność do dzielenia pieniędzy w głowie na osobne „konta”, na przykład na rachunki, oszczędności czy „pieniądze z nagrody”, i traktowania każdego z nich inaczej, choć złotówka jest zawsze warta tyle samo.
- Paradoks wyboru
- Paradoks wyboru to zjawisko, w którym zbyt duża liczba opcji, zamiast pomagać, utrudnia decyzję: ludzie częściej odkładają wybór albo są mniej zadowoleni z tego, co wybrali.
- Perswazja a manipulacja
- Perswazja a manipulacja to rozróżnienie dwóch sposobów wpływania na decyzje.
- Presja czasu i FOMO
- Presja czasu i FOMO to techniki perswazji, które skłaniają klienta do szybkiej decyzji przez podkreślenie, że oferta wkrótce się skończy albo że inni już z niej korzystają.
- Reaktancja
- Reaktancja to opór, który pojawia się, gdy ktoś czuje, że ogranicza się jego swobodę wyboru.
- Reguła autorytetu
- Reguła autorytetu to skłonność do ulegania osobom, które postrzegamy jako ekspertów lub osoby uprawnione do wydawania poleceń.
- Reguła lubienia
- Reguła lubienia to skłonność do łatwiejszego zgadzania się z prośbami osób, które lubimy.
- Reguła szczytu i końca
- Reguła szczytu i końca to prawidłowość, zgodnie z którą ludzie oceniają przeżycie głównie na podstawie jego najintensywniejszego momentu (szczytu) i zakończenia, a nie sumy czy średniej wszystkich chwil.
- Reguła wzajemności
- Reguła wzajemności to silna norma społeczna, zgodnie z którą czujemy się zobowiązani odwdzięczyć za otrzymaną przysługę, prezent lub ustępstwo.
- Reguły wpływu Cialdiniego
- Reguły wpływu Cialdiniego to zestaw mechanizmów psychologicznych, które według Roberta Cialdiniego najsilniej skłaniają ludzi do spełniania próśb: wzajemność, zaangażowanie i konsekwencja, społeczny dowód słuszności, lubienie i sympatia, autorytet oraz niedobór.
- Społeczny dowód słuszności
- Społeczny dowód słuszności to skłonność do uznawania za właściwe tego, co robią lub wybierają inni ludzie, zwłaszcza podobni do nas.
- Ślepota banerowa
- Ślepota banerowa to skłonność internautów do pomijania elementów, które wyglądają jak reklama, zwłaszcza banerów w typowych miejscach strony.
- Torowanie (priming)
- Torowanie (priming) to zjawisko, w którym wcześniejszy bodziec, na przykład słowo, obraz lub zapach, ułatwia przetwarzanie powiązanych z nim informacji i może wpływać na późniejsze skojarzenia.
- Zaangażowanie i konsekwencja
- Zaangażowanie i konsekwencja to reguła wpływu, według której ludzie chcą działać zgodnie z tym, co wcześniej powiedzieli lub zrobili.
Strategia marketingowa i cena
- Akwizycja a retencja
- Akwizycja to pozyskiwanie nowych klientów, a retencja to utrzymywanie tych, którzy już kupili, tak aby wracali i kupowali dalej.
- Cena dynamiczna
- Cena dynamiczna to cena, którą sprzedawca często zmienia w zależności od sytuacji rynkowej, na przykład popytu, pory dnia, zapasów czy cen konkurencji.
- Cena referencyjna
- Cena referencyjna to cena, z którą klient porównuje cenę oferowaną, żeby ocenić, czy jest tania, czy droga.
- Customer success
- Customer success to podejście, w którym firma aktywnie pomaga klientom osiągać cele, dla których kupili produkt lub usługę, zamiast czekać na zgłoszenia problemów.
- Elastyczność cenowa popytu
- Elastyczność cenowa popytu to miara tego, jak bardzo zmienia się sprzedaż produktu, gdy zmienia się jego cena.
- Grupa docelowa
- Grupa docelowa to ta część rynku, do której firma świadomie kieruje swoją ofertę i komunikację, bo uważa ją za najbardziej zainteresowaną produktem albo najbardziej opłacalną.
- Kanibalizacja sprzedaży
- Kanibalizacja sprzedaży to sytuacja, w której nowy produkt, wariant, kanał albo promocja firmy odbiera sprzedaż jej własnej, już istniejącej ofercie, zamiast przyciągać nowych klientów lub zakupy od konkurencji.
- Marka własna
- Marka własna to marka należąca do sieci handlowej, a nie do producenta, sprzedawana zwykle wyłącznie w sklepach tej sieci.
- Marketing efektywnościowy a wizerunkowy
- Marketing efektywnościowy a wizerunkowy różnią się celem i horyzontem czasu.
- Marża a narzut
- Marża i narzut opisują tę samą kwotę zysku handlowego, czyli różnicę między ceną sprzedaży a kosztem zakupu, ale liczoną od innej podstawy.
- Pakietowanie (bundling)
- Pakietowanie (bundling) to sprzedaż dwóch lub więcej produktów albo usług razem, w jednym zestawie i za jedną cenę, zwykle niższą niż suma cen pojedynczych elementów.
- Persona
- Persona to opis fikcyjnej, ale typowej osoby z grupy klientów, z jej celami, potrzebami, obawami i zwyczajami zakupowymi.
- Personalizacja cen
- Personalizacja cen to ustalanie różnej ceny tej samej oferty dla różnych klientów na podstawie danych o nich, na przykład historii zakupów, zachowania w sklepie internetowym czy przewidywanej skłonności do zapłaty.
- Pozycjonowanie marki
- Pozycjonowanie marki to świadome określenie, z czym marka ma się kojarzyć w umysłach klientów i czym ma się odróżniać od konkurencji w oczach wybranej grupy docelowej.
- Programmatic
- Programmatic to automatyczny zakup i sprzedaż powierzchni reklamowej w internecie przez systemy komputerowe, które w ułamku sekundy decydują, jaka reklama zostanie pokazana konkretnemu użytkownikowi.
- Promocja cenowa
- Promocja cenowa to czasowe obniżenie ceny albo poprawa warunków zakupu, na przykład rabat procentowy, „drugi produkt za pół ceny” czy kupon, która ma skłonić klientów do zakupu teraz, częściej lub w większej ilości.
- Propozycja wartości
- Propozycja wartości to obietnica, jaką firma składa klientowi: jakie korzyści otrzyma, jakim kosztem i dlaczego ma wybrać właśnie tę ofertę, a nie konkurencyjną.
- Punkt styku (touchpoint)
- Punkt styku (touchpoint) to każde miejsce i moment, w którym klient styka się z marką: reklama, strona internetowa, sklep, rozmowa z obsługą, opakowanie, faktura czy opinia innego klienta.
- Rabat
- Rabat to obniżka ceny przyznawana klientowi w stosunku do ceny wyjściowej, wyrażona kwotowo albo procentowo.
- Remarketing
- Remarketing to wyświetlanie reklam albo wysyłanie wiadomości osobom, które już miały kontakt z marką, na przykład odwiedziły stronę sklepu, oglądały produkt lub porzuciły koszyk.
- Retail media
- Retail media to reklama sprzedawana przez sieci handlowe i sklepy internetowe w ich własnych kanałach, na przykład w wynikach wyszukiwania sklepu, w aplikacji, w newsletterze albo na ekranach w sklepie stacjonarnym.
- Shrinkflacja
- Shrinkflacja to zmniejszenie ilości, wagi lub objętości produktu przy zachowaniu tej samej lub podobnej ceny, często w niezmienionym opakowaniu.
- Skimpflacja
- Skimpflacja to obniżenie jakości produktu lub zakresu usługi przy zachowaniu tej samej ceny, na przykład przez tańsze składniki, krótszą obsługę czy mniej dodatków.
- Subskrypcja
- Subskrypcja to model sprzedaży, w którym klient płaci cyklicznie, na przykład co miesiąc lub co rok, za stały dostęp do usługi albo regularne dostawy produktu.
- Wartość marki (brand equity)
- Wartość marki (brand equity) to dodatkowa wartość, jaką produkt zyskuje dzięki samej nazwie i skojarzeniom z marką, ponad to, co oferuje jako przedmiot czy usługa.