Cena referencyjna
ang. Reference priceStrategia marketingowa i cena
Cena referencyjna to cena, z którą klient porównuje cenę oferowaną, żeby ocenić, czy jest tania, czy droga. Może być wewnętrzna, czyli zapamiętana z wcześniejszych zakupów, albo zewnętrzna, czyli pokazana przez sprzedawcę, na przykład jako przekreślona „cena przed obniżką”.
Jak to działa
Ludzie rzadko oceniają cenę w oderwaniu od kontekstu. Porównują ją z punktem odniesienia: ceną, którą płacili ostatnio, ceną u konkurencji albo liczbą, którą sprzedawca postawił obok. Cena wyższa od tego punktu odbierana jest jako strata, niższa jako okazja. Przegląd badań Kalyanarama i Winera pokazuje, że konsumenci reagują na różnicę między ceną a ceną referencyjną, a podwyżki ponad oczekiwania odczuwają mocniej niż równie duże obniżki.
Przykład: bilet do kina kosztował przez pół roku 25 zł. Gdy cena rośnie do 29 zł, widz czuje, że przepłaca, choć w innym mieście uznałby 29 zł za normę. Ten sam bilet z przekreśloną ceną 35 zł i nową 29 zł wydaje się już okazją. Zewnętrzna cena referencyjna przesuwa punkt odniesienia, co wiąże się z efektem kotwiczenia.
Częste błędy i mity
- „Cena referencyjna to cena katalogowa.” W psychologii ceny to przede wszystkim cena w głowie klienta. Cena katalogowa jest tylko jedną z możliwych wskazówek.
- „Przekreślona cena może być dowolna.” Sprzedawca ogłaszający obniżkę nie wybiera swobodnie ceny odniesienia: musi pokazać najniższą cenę z ostatnich 30 dni.
- „Częste promocje tylko pomagają sprzedaży.” Gdy produkt stale jest w promocji, cena promocyjna staje się nową ceną referencyjną, a cena regularna zaczyna wyglądać na zawyżoną.
Perspektywa klienta i prawo
Zewnętrzna cena referencyjna jest skutecznym narzędziem wpływu, więc prawo ją ogranicza. Przy każdej informacji o obniżeniu ceny sprzedawca musi obok podać najniższą cenę z 30 dni przed obniżką (art. 4 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług). Według wyroku TSUE C-330/23 od tej ceny liczy się też ogłaszany procent obniżki. Fikcyjna „cena przed obniżką” może też być praktyką wprowadzającą w błąd.
Pytania i odpowiedzi
Co oznacza przekreślona cena w sklepie?
Powinna oznaczać najniższą cenę danego produktu z ostatnich 30 dni przed obniżką. Jeśli sklep pokazuje tylko wyższą cenę „regularną”, obok musi być także ta najniższa.
Dlaczego nawet niewielka podwyżka tak irytuje?
Bo porównujemy nową cenę z zapamiętaną. Różnica powyżej oczekiwań odczuwana jest jak strata, nawet jeśli kwota jest niewielka.
Czy cena referencyjna to to samo co kotwica cenowa?
Nie całkiem. Kotwica to dowolna liczba, która wpływa na ocenę, a cena referencyjna to punkt odniesienia, z którym klient porównuje cenę. Pokazana cena może stać się kotwicą, która przesuwa cenę referencyjną.
Źródła
- Kalyanaram G., Winer R.S., Empirical Generalizations from Reference Price Research, Marketing Science 1995 (DOI)
- Ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 168 (ELI)
- Wyrok TSUE z 26 września 2024 r., C-330/23 (EUR-Lex)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Strategia marketingowa i cena”