Dyrektywa Omnibus
ang. Omnibus DirectivePrawo konsumenckie i promocje
Dyrektywa Omnibus to dyrektywa (UE) 2019/2161, która jednocześnie zmieniła cztery unijne dyrektywy konsumenckie, by lepiej chronić kupujących w internecie. Wprowadziła m.in. obowiązek podawania najniższej ceny z 30 dni przy obniżkach, zasady dotyczące opinii konsumentów i wyższe kary za naruszenia.
Jak to działa
„Omnibus” oznacza akt zbiorczy: zamiast nowego prawa od zera dyrektywa dopisała przepisy do istniejących dyrektyw o nieuczciwych warunkach w umowach, o podawaniu cen, o nieuczciwych praktykach handlowych i o prawach konsumentów. Państwa członkowskie miały ją przenieść do swojego prawa do 28 listopada 2021 r. i stosować od 28 maja 2022 r. Polska zrobiła to ustawą z 1 grudnia 2022 r., która weszła w życie 1 stycznia 2023 r.
Najbardziej widoczna zmiana dotyczy obniżek. Jeśli sklep sportowy ogłasza, że kurtka kosztuje teraz 199 zł zamiast 299 zł, musi obok pokazać najniższą cenę z 30 dni przed obniżką. Gdy tydzień wcześniej kurtka kosztowała 210 zł, klient od razu widzi, że faktycznie taniej jest o 11 zł, czyli o około 5%, a nie o 100 zł. Dyrektywa objęła też opinie klientów, płatne pozycjonowanie w wynikach wyszukiwania i sprzedaż na platformach internetowych.
Częste błędy i mity
- „Omnibus to jeden przepis o najniższej cenie.” Cena z 30 dni to tylko jeden element. Równie ważne są zasady dotyczące opinii, rankingów i kar.
- „Najniższą cenę trzeba pokazywać zawsze.” Obowiązek dotyczy informowania o obniżce ceny, a nie każdej prezentacji produktu.
- „Wystarczy usunąć negatywne opinie, żeby było uczciwie.” Zniekształcanie opinii w celu promocji produktu jest zakazane bez względu na okoliczności.
Perspektywa klienta i prawo
Kupujący może łatwiej ocenić, czy promocja jest prawdziwa i czy opinie pochodzą od osób, które naprawdę kupiły produkt. W Polsce wymóg ceny z 30 dni zawiera art. 4 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług. Do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym dopisano m.in. art. 7 pkt 11a (ukryta płatna reklama w wynikach wyszukiwania) oraz pkt 25 i 26 (niesprawdzane i nieprawdziwe opinie konsumentów). Dyrektywa wymaga, by przy naruszeniach o zasięgu unijnym, ściganych wspólnie przez organy kilku państw, maksymalna kara wynosiła co najmniej 4% rocznego obrotu przedsiębiorcy.
Pytania i odpowiedzi
Co zmieniła dyrektywa Omnibus w Polsce?
Od 1 stycznia 2023 r. sklepy muszą przy obniżkach pokazywać najniższą cenę z 30 dni, nie mogą udawać, że opinie są zweryfikowane, gdy ich nie sprawdzają, i muszą ujawniać płatne wyróżnienia w wynikach wyszukiwania.
Czy dyrektywa Omnibus dotyczy sklepów stacjonarnych?
Tak. Obowiązek podania najniższej ceny z 30 dni przy obniżce dotyczy każdego miejsca sprzedaży, także sklepu stacjonarnego i reklamy z ceną.
Gdzie zgłosić sklep, który nie podaje najniższej ceny z 30 dni?
Naruszenia praw wielu konsumentów można zgłosić do UOKiK, a w sprawach indywidualnych pomoc oferują miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów oraz Inspekcja Handlowa.
Źródła
- Dyrektywa (UE) 2019/2161 (EUR-Lex)
- Ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (ELI)
- Ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 168 (ELI)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prawo konsumenckie i promocje”