Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Efekt trzeciej osoby

Efekt trzeciej osoby

ang. Third-person effectPropaganda i komunikacja

Efekt trzeciej osoby to skłonność do przekonania, że przekazy medialne, reklama czy propaganda silniej wpływają na innych ludzi niż na nas samych. Pojęcie opisał socjolog W. Phillips Davison w 1983 r.

Jak to działa

Efekt ma dwie części. Pierwsza to percepcja: ludzie oceniają, że reklama czy fałszywa informacja „działa na innych”, a ich samych omija. Druga to zachowanie: z tej oceny wynikają decyzje, na przykład poparcie dla ograniczania treści, które rzekomo szkodzą innym. Przykład: w ankiecie wśród klientów apteki większość odpowiada, że reklamy suplementów wpływają na „przeciętnego klienta”, ale nie na nich, choć sami kupili reklamowany preparat. Metaanaliza wielu badań potwierdziła, że różnica w ocenie wpływu jest stała i wyraźna, a rośnie, gdy przekaz uchodzi za szkodliwy. Druga część efektu, czyli wpływ tej percepcji na zachowanie, ma w badaniach słabsze i mniej jednoznaczne potwierdzenie.

Częste błędy i mity

  • „Skoro wiem o efekcie, nie ulegam mu.” Świadomość mechanizmu nie wystarcza, by przestać przeceniać własną odporność.
  • „Dotyczy tylko osób słabo wykształconych.” Efekt opisano w bardzo różnych grupach odbiorców i przy różnych rodzajach przekazów.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego myślimy, że reklama na nas nie działa?

Wpływ reklamy jest zwykle niewidoczny dla samego odbiorcy, a przyznanie się do niego obniża dobre mniemanie o sobie. Łatwiej zauważyć, że ktoś inny dał się przekonać.

Czy efekt trzeciej osoby dotyczy dezinformacji?

Tak. Ludzie często uważają, że fałszywe informacje zwodzą innych, a oni sami je rozpoznają. Takie przekonanie może osłabiać czujność wobec przekazów, które trafiają do nas samych.

Źródła

  • Davison W. P., The Third-Person Effect in Communication (Public Opinion Quarterly, 1983)
  • Sun Y., Pan Z., Shen L., Understanding the Third-Person Perception: Evidence From a Meta-Analysis (Journal of Communication, 2008)

Powiązane pojęcia

  • Propaganda
  • Błąd poznawczy
  • Dezinformacja
  • Prebunking (uodparnianie na dezinformację)

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Propaganda i komunikacja”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 16 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies