Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Dezinformacja

Dezinformacja

ang. DisinformationPropaganda i komunikacja

Dezinformacja to fałszywe lub wprowadzające w błąd treści rozpowszechniane celowo, aby kogoś oszukać, zwykle dla korzyści finansowej lub politycznej, ze szkodą dla odbiorców albo debaty publicznej. Od zwykłej pomyłki odróżnia ją zamiar wprowadzenia w błąd.

Jak to działa

Dezinformacja rzadko jest czystym zmyśleniem. Częściej to prawdziwe zdjęcie z fałszywym podpisem, autentyczny cytat wyrwany z kontekstu, liczba bez punktu odniesienia albo strona udająca znane medium. Skuteczność zawdzięcza emocjom: treść, która oburza lub straszy, ludzie udostępniają szybciej, niż sprawdzają. Z czasem rozpowszechniają ją osoby przekonane, że przekazują prawdę, i wtedy ten sam materiał staje się misinformacją.

Przykład: w sieci krąży „pilny komunikat”, że w sklepach zabraknie jakiegoś produktu. Autor wie, że to nieprawda, ale zarabia na wyświetleniach strony. Kilka tysięcy udostępnień wystarcza, by ludzie ruszyli na zakupy, a puste półki zdają się potwierdzać plotkę.

Częste błędy i mity

  • „Dezinformacja to to samo co fake news.” Określenie „fake news” jest zbyt wąskie i nadużywane. Dezinformacja obejmuje też prawdziwe informacje przedstawione w mylącym kontekście, zmanipulowane obrazy i fałszywe źródła.
  • „Na dezinformację nabierają się tylko mniej wykształceni.” Na podatność wpływają też emocje, pośpiech, zmęczenie i to, czy treść potwierdza nasze wcześniejsze przekonania. Nikt nie jest na nią całkiem odporny.
  • „Każda nieprawdziwa informacja to dezinformacja.” Rozstrzyga zamiar. Błąd popełniony w dobrej wierze to misinformacja.

Perspektywa klienta i prawo

Kto uwierzy w dezinformację, ryzykuje złe decyzje: zakupowe, zdrowotne, finansowe. W prawie Unii nie ma jednego zakazu „dezinformacji”, bo granica z wolnością słowa jest delikatna. Akt o usługach cyfrowych (DSA) w art. 34 zobowiązuje bardzo duże platformy i wyszukiwarki do oceny ryzyka systemowego, w tym negatywnych skutków dla debaty publicznej i procesów wyborczych, a następnie do jego ograniczania. W 2025 r. dobrowolny kodeks postępowania w zakresie dezinformacji uznano za kodeks w rozumieniu DSA (stan na listopad 2026 r.). Jeśli fałszywe treści dotyczą produktu i służą sprzedaży, w grę wchodzą także przepisy o nieuczciwych praktykach rynkowych.

Pytania i odpowiedzi

Jak rozpoznać dezinformację?

Sprawdź, kto jest autorem, czy inne wiarygodne źródła podają to samo i czy zdjęcie nie pochodzi z innego wydarzenia. Silne emocje i ponaglenie do natychmiastowego udostępnienia to sygnał, żeby zwolnić.

Czym różni się dezinformacja od misinformacji?

Dezinformacja jest rozpowszechniana celowo, ze świadomością fałszu. Misinformacja to nieprawda przekazywana w dobrej wierze, przez kogoś, kto sam w nią uwierzył.

Czy za szerzenie dezinformacji grozi kara?

Samo podanie nieprawdy nie zawsze jest zakazane. Odpowiedzialność może jednak wynikać z innych przepisów, na przykład o ochronie dóbr osobistych, zniesławieniu albo nieuczciwych praktykach rynkowych.

Źródła

  • Online disinformation (Komisja Europejska)
  • Code of Conduct on Disinformation (Komisja Europejska)
  • Rozporządzenie (UE) 2022/2065, Akt o usługach cyfrowych (EUR-Lex)

Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.

Powiązane pojęcia

  • Misinformacja i malinformacja
  • Sprawdzanie faktów (fact-checking)
  • Deepfake
  • Farma trolli
  • Clickbait
  • Efekt trzeciej osoby
  • Prebunking (uodparnianie na dezinformację)

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Propaganda i komunikacja”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 12 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies