Karta podarunkowa (bon)
ang. Gift cardPrawo konsumenckie i promocje
Karta podarunkowa (bon) to przedpłacony dokument, plastikowy lub elektroniczny, który uprawnia okaziciela do zakupu towarów lub usług u wystawcy do określonej kwoty i zwykle w określonym terminie. Kupujący płaci z góry, a sprzedawca zobowiązuje się przyjąć bon zamiast pieniędzy.
Jak to działa
Firma dostaje pieniądze w chwili sprzedaży bonu, a towar wydaje dopiero przy realizacji, czasem po wielu miesiącach. Część bonów nigdy nie zostaje wykorzystana albo zostaje na nich drobna reszta: to tak zwany breakage, który dla wystawcy jest czystym zyskiem. Bon przyciąga też nowych klientów, bo obdarowany często przychodzi do sklepu po raz pierwszy i dopłaca do droższego zakupu.
Przykład: księgarnia sprzedaje w grudniu 1000 bonów po 100 zł, czyli przyjmuje 100 tys. zł. Jeśli do końca terminu ważności 6% bonów pozostanie niewykorzystanych, a na innych zostanie łącznie 2 tys. zł reszty, księgarnia zatrzyma 8 tys. zł bez wydania żadnego towaru.
Częste błędy i mity
- „Bon nie może mieć terminu ważności.” Polskie prawo nie zakazuje terminu ważności bonów, ale musi on być jasno podany przy sprzedaży. Bardzo krótki termin, o którym kupujący nie wiedział, może zostać zakwestionowany jako niedozwolone postanowienie.
- „Resztę zawsze trzeba wypłacić w gotówce.” Nie ma takiego ogólnego obowiązku. O tym, czy reszta przechodzi na kolejne zakupy, czy przepada, decyduje regulamin bonu, pod warunkiem że nie narusza on interesów konsumenta.
- „Zgubiony bon zawsze da się odzyskać.” Bon zwykle działa jak dokument na okaziciela: kto go ma, ten może z niego skorzystać. Wymiana zależy od tego, czy był imienny lub zarejestrowany.
Perspektywa klienta i prawo
Regulamin bonu jest wzorcem umownym, więc postanowienia, które rażąco naruszają interesy konsumenta, na przykład prawo do jednostronnego skrócenia ważności, nie wiążą go (art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego). Bon w prawie cywilnym bywa opisywany jako znak legitymacyjny, do którego odpowiednio stosuje się przepisy o papierach wartościowych (art. 921¹⁵ § 1 Kodeksu cywilnego).
Bon kupiony przez internet jest umową zawartą na odległość, więc konsument może zwykle odstąpić od niej w ciągu 14 dni bez podania przyczyny (art. 27 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta). Gdy wystawca ogłosi upadłość, posiadacz bonu staje się jednym z wierzycieli i odzyskanie pieniędzy bywa trudne.
Pytania i odpowiedzi
Czy sklep może odmówić przyjęcia bonu po terminie ważności?
Zwykle tak, jeśli termin był jasno podany na bonie lub w regulaminie. Jeśli kupujący o nim nie wiedział albo był nieproporcjonalnie krótki, można to podważyć i zwrócić się do rzecznika konsumentów.
Czy mogę zwrócić kartę podarunkową kupioną w internecie?
Zwykle tak: przysługuje ci 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość. W sklepie stacjonarnym zwrot zależy wyłącznie od dobrej woli sprzedawcy.
Czy bon podarunkowy można wymienić na gotówkę?
Prawo tego nie nakazuje. Bon służy do zakupów u wystawcy, a wymiana na pieniądze jest możliwa tylko wtedy, gdy przewiduje ją regulamin.
Źródła
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (ELI)
- Ustawa o prawach konsumenta, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1244 (ELI)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 16 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prawo konsumenckie i promocje”