Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Ustawienie domyślne

Ustawienie domyślne

ang. Default optionGrywalizacja i projektowanie zachowań

Ustawienie domyślne to opcja, która obowiązuje, jeśli użytkownik niczego nie zmieni, na przykład zaznaczone pole w formularzu albo automatycznie wybrany wariant dostawy. Należy do najsilniejszych narzędzi architektury wyboru, bo większość ludzi zostaje przy tym, co zastała.

Jak to działa

Zmiana ustawienia wymaga uwagi, wysiłku i decyzji, więc ludzie często ją pomijają. Domyślna opcja bywa też odbierana jako rekomendacja: „skoro tak ustawiono, to pewnie rozsądne”. Eric Johnson i Daniel Goldstein pokazali, że w krajach, gdzie zgoda na pośmiertne dawstwo narządów jest domyślna i trzeba się z niej wypisać, odsetek zgód jest wielokrotnie wyższy niż tam, gdzie trzeba się zapisać. Przy rezerwacji hotelu działa to tak samo: jeśli pole zapisu na newsletter jest zaznaczone z góry, wielu gości zostawia je bez zmian.

Częste błędy i mity

  • „Kto nie odznaczył, ten się zgodził.” Brak reakcji to nie to samo co świadoma decyzja, a przy zgodach i płatnościach prawo wprost to rozróżnia.
  • „Ustawienia domyślne są neutralne.” Każda wartość startowa coś faworyzuje, więc jej wybór jest decyzją projektową.

Perspektywa klienta i prawo

Według motywu 32 RODO okienka domyślnie zaznaczone nie powinny oznaczać zgody, a art. 25 RODO wymaga domyślnej ochrony danych. Ustawa o prawach konsumenta wymaga wyraźnej zgody na każdą dodatkową płatność, a gdy przedsiębiorca założył zgodę przez domyślną opcję, konsument może żądać zwrotu tej płatności (art. 10).

Pytania i odpowiedzi

Czy zaznaczone z góry pole zgody marketingowej jest ważne?

Nie. Zgoda na przetwarzanie danych musi być wyraźnym działaniem, a domyślnie zaznaczone pole go nie zastępuje.

Czy sklep może z góry wybrać wariant dostawy?

Tak, o ile jego cena jest jasno podana. Jeśli jednak domyślna opcja oznacza dodatkową płatność ponad uzgodnioną cenę, potrzebna jest wyraźna zgoda klienta, a samo zaznaczenie z góry jej nie zastępuje.

Źródła

  • Do Defaults Save Lives?, E. J. Johnson, D. Goldstein (Science, 2003)
  • Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) (EUR-Lex)

Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.

Powiązane pojęcia

  • Architektura wyboru
  • Nudge (szturchnięcie)
  • Sneak into basket (dorzucanie do koszyka)
  • Privacy by design
  • Efekt status quo

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Grywalizacja i projektowanie zachowań”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 12 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies