Lojalność behawioralna a postawowa
ang. Behavioural vs attitudinal loyaltyProgramy lojalnościowe
Lojalność behawioralna a postawowa to rozróżnienie między powtarzaniem zakupów (zachowaniem) a rzeczywistym przywiązaniem do marki (postawą). Lojalność behawioralną widać w danych o transakcjach, postawową w tym, co klient myśli i czuje, na przykład czy poleciłby markę i czy zostałby przy niej mimo tańszej oferty.
Jak to działa
Dick i Basu (1994) zestawili oba wymiary i opisali cztery sytuacje: lojalność prawdziwą (silne przywiązanie i częste zakupy), ukrytą (sympatia bez zakupów, na przykład z powodu ceny lub odległości), pozorną (zakupy z przyzwyczajenia lub wygody, bez przywiązania) oraz brak lojalności. Oliver (1999) opisał z kolei lojalność jako etapy: od przekonania, że oferta jest dobra, przez sympatię i zamiar, po działanie.
Przykład: klient od lat tankuje na tej samej stacji paliw, bo jest po drodze do pracy. W danych wygląda na wiernego, ale gdy zmieni trasę, zniknie. To lojalność pozorna. Inna osoba rzadko kupuje w pewnej księgarni, bo mieszka daleko, ale poleca ją wszystkim znajomym. To lojalność ukryta.
Częste błędy i mity
- „Program punktowy buduje lojalność.” Punkty mogą zwiększać częstotliwość zakupów, czyli lojalność behawioralną. Przywiązania nie da się kupić samymi nagrodami: zachowanie wywołane punktami może zniknąć razem z programem.
- „Kto często kupuje, ten jest lojalny.” Częste zakupy mogą wynikać z braku alternatywy, lokalizacji albo kosztu zmiany dostawcy.
- „Postawy nie da się zmierzyć.” Mierzy się ją ankietami, pytając o skłonność do polecania, przywiązanie czy reakcję na tańszą ofertę konkurencji. To pomiar mniej dokładny niż dane transakcyjne, ale pokazuje to, czego transakcje nie widzą.
Perspektywa klienta i prawo
Lojalność behawioralna bywa wymuszona kosztami zmiany: utratą zebranych punktów, statusu albo uciążliwą rezygnacją. Klient wraca wtedy, bo odejście się nie opłaca, a nie dlatego, że lubi markę. Firma, która utrzymuje klientów głównie przez utrudnianie odejścia, buduje zachowanie bez przywiązania. Taka relacja jest krucha i łatwo przekracza granicę między zachętą a presją, na co klienci reagują nieufnością.
Pytania i odpowiedzi
Która lojalność jest cenniejsza dla firmy?
Obie mają wartość, ale inną. Behawioralna przynosi bieżącą sprzedaż, postawowa chroni ją, gdy pojawi się tańszy konkurent albo marka popełni błąd. Klient związany tylko nawykiem odchodzi przy pierwszej lepszej okazji, przywiązany częściej wybacza i poleca markę innym.
Czy program lojalnościowy sprawia, że klienci są lojalni?
Przede wszystkim może wpływać na zachowanie, czyli częstotliwość i wartość zakupów. Przywiązanie zależy bardziej od jakości produktu, obsługi i doświadczeń klienta niż od samych nagród.
Jak rozpoznać prawdziwą lojalność klienta?
Prawdziwie lojalny klient kupuje regularnie i jednocześnie deklaruje przywiązanie, na przykład poleca markę i nie odchodzi przy pierwszej tańszej ofercie. Samo jedno z tych zjawisk nie wystarcza.
Źródła
- Dick A.S., Basu K., Customer Loyalty: Toward an Integrated Conceptual Framework, Journal of the Academy of Marketing Science 1994 (DOI)
- Oliver R.L., Whence Consumer Loyalty?, Journal of Marketing 1999 (DOI)
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Programy lojalnościowe”