Rejestr klauzul niedozwolonych
ang. Register of unfair termsPrawo konsumenckie i promocje
Rejestr klauzul niedozwolonych to publiczny wykaz postanowień wzorców umów, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prawomocnie uznał za niedozwolone wobec konsumentów. Prowadzi go Prezes UOKiK, a od 17 kwietnia 2016 r. nowe sprawy już do niego nie trafiają, bo o abuzywności wzorców orzeka sam urząd w decyzjach (wpisy mogły jeszcze powstawać w sprawach wszczętych wcześniej).
Jak to działa
Do kwietnia 2016 r. sprawy o uznanie postanowienia wzorca za niedozwolone rozpatrywał sąd, a wyrok trafiał do rejestru. Wpis miał szeroki zasięg: posługiwanie się takim samym zapisem przez inne firmy UOKiK traktował jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Przykład: jeśli do rejestru trafił zapis „sklep może zmienić cenę po złożeniu zamówienia”, inny sprzedawca stosujący identyczne zdanie ryzykował postępowanie i karę. Od 17 kwietnia 2016 r. o niedozwolonych postanowieniach rozstrzyga Prezes UOKiK w decyzjach, które wiążą konkretnego przedsiębiorcę i jego klientów, a dawne wpisy zachowały moc przez dziesięcioletni okres przejściowy.
Częste błędy i mity
- „Każdy zapis z rejestru jest dziś automatycznie zakazany.” Według stanu na listopad 2026 r. okres przejściowy dla wpisów minął 17 kwietnia 2026 r. Rejestr pozostaje cenną wskazówką, ale ocena zawsze zależy od konkretnej umowy.
- „Zapisu nie ma w rejestrze, więc jest dozwolony.” Postanowienie może być niedozwolone, nawet jeśli nikt go wcześniej nie zaskarżył.
Perspektywa klienta i prawo
Postanowienie niedozwolone nie wiąże konsumenta, a reszta umowy obowiązuje (art. 385¹ § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Przejściowe zasady dla rejestru określa art. 9 ustawy z 5 sierpnia 2015 r., a skutek decyzji UOKiK art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Pytania i odpowiedzi
Gdzie sprawdzić rejestr klauzul niedozwolonych?
Rejestr jest dostępny w serwisie UOKiK i można go przeszukiwać według treści postanowienia lub branży.
Czy rejestr klauzul niedozwolonych nadal obowiązuje?
Wpisy straciły szczególną moc po upływie okresu przejściowego w kwietniu 2026 r., ale nadal pokazują, jakie zapisy sądy uznały za nieuczciwe.
Źródła
- Rejestr klauzul niedozwolonych (UOKiK)
- Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (ELI)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prawo konsumenckie i promocje”