Prawo do usunięcia danych (prawo do bycia zapomnianym)
ang. Right to erasurePrywatność i zgody
Prawo do usunięcia danych, nazywane też prawem do bycia zapomnianym, to uprawnienie z art. 17 RODO, które pozwala żądać od administratora danych skasowania danych osobowych, gdy zachodzi jedna z przesłanek wskazanych w przepisie, na przykład po cofnięciu zgody albo gdy dane nie są już potrzebne. Nie jest to prawo bezwzględne, bo RODO przewiduje od niego wyjątki.
Jak to działa
Żądanie można złożyć w dowolnej formie, a firma sprawdza, czy zachodzi jedna z sześciu sytuacji opisanych w RODO. Najczęstsze w marketingu to: dane nie są już potrzebne do celu, w którym je zebrano, klient cofnął zgodę i nie ma innej podstawy przetwarzania, klient sprzeciwił się marketingowi bezpośredniemu albo dane przetwarzano niezgodnie z prawem. Po usunięciu administrator informuje o tym odbiorców, którym ujawnił dane, chyba że jest to niemożliwe lub wymagałoby niewspółmiernie dużego wysiłku.
Przykład: członkini siłowni rezygnuje z karnetu i prosi o usunięcie danych. Siłownia kasuje jej profil w aplikacji, historię wejść i dane do newslettera, ale faktury zachowuje, bo przechowywania dokumentów księgowych wymagają przepisy podatkowe.
Częste błędy i mity
- „Wypisanie z newslettera oznacza usunięcie danych.” Wypisanie kończy wysyłkę, ale konto, historia zamówień i inne dane zostają, dopóki klient nie zażąda ich usunięcia albo nie minie okres przechowywania.
- „Firma musi skasować wszystko na każde żądanie.” Nie musi, jeśli dane są niezbędne na przykład do wykonania obowiązku prawnego albo do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
- „Prawo do bycia zapomnianym dotyczy tylko wyszukiwarek.” Dotyczy każdego administratora danych. Usunięcie wyniku z wyszukiwarki nie usuwa zresztą samej strony, na której opublikowano informację.
Perspektywa klienta i prawo
Przesłanki usunięcia wymienia art. 17 ust. 1 RODO, a wyjątki art. 17 ust. 3: wolność wypowiedzi i informacji, obowiązek prawny, zdrowie publiczne, archiwa, badania naukowe i statystyka oraz roszczenia. Obowiązek powiadomienia odbiorców danych wynika z art. 19. Firma odpowiada bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca, z możliwością przedłużenia o dwa miesiące (art. 12 ust. 3). Jeśli odmawia, musi podać powody i poinformować o prawie do skargi do Prezesa UODO oraz drogi sądowej (art. 12 ust. 4).
Pytania i odpowiedzi
Ile firma ma czasu na usunięcie moich danych?
Miesiąc od otrzymania żądania. Przy skomplikowanych lub licznych żądaniach może przedłużyć termin o dwa miesiące, ale musi cię o tym poinformować w ciągu pierwszego miesiąca i podać przyczynę.
Czy sklep może odmówić usunięcia moich danych?
Tak, jeśli zachodzi wyjątek z RODO, na przykład dane są potrzebne do rozliczeń podatkowych albo do obrony przed roszczeniem. Musi wtedy wyjaśnić powód odmowy i wskazać możliwość złożenia skargi do Prezesa UODO.
Czy za usunięcie danych trzeba zapłacić?
Nie. Opłatę albo odmowę RODO dopuszcza tylko przy żądaniach ewidentnie nieuzasadnionych lub nadmiernych, na przykład ciągle powtarzanych, a wykazać to musi administrator.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) (EUR-Lex)
- Wytyczne 5/2019 w sprawie kryteriów prawa do bycia zapomnianym w przypadku wyszukiwarek (Europejska Rada Ochrony Danych)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 16 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prywatność i zgody”