Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Nowomowa

Nowomowa

ang. NewspeakPropaganda i komunikacja

Nowomowa to język, który zamiast opisywać rzeczywistość, narzuca jej z góry ustaloną ocenę i utrudnia myślenie o niej inaczej. Termin pochodzi z powieści George'a Orwella „Rok 1984”, a w Polsce szczegółowo opisywał go językoznawca Michał Głowiński.

Jak to działa

Nowomowa łączy kilka zabiegów. Słowa wartościujące zastępują opisowe, sprawy niewygodne dostają łagodne lub techniczne nazwy, a świat dzieli się na „nasz” i „wrogi” bez stanów pośrednich. Ważna jest też rytualność: te same formuły powtarza się tak często, że przestają cokolwiek znaczyć, ale wyznaczają, co wypada powiedzieć. Przykład: w komunikacie podwyżka cen staje się „regulacją”, a krytycy „środowiskami niechętnymi zmianom”. Odbiorca nie dostaje żadnego faktu, a mimo to ma gotową ocenę.

Częste błędy i mity

  • „Nowomowa to po prostu żargon.” Żargon służy precyzji w wąskiej grupie. Nowomowa służy kontroli: nie ułatwia opisu, tylko zamyka dyskusję.
  • „Nowomowa zniknęła razem z systemami totalitarnymi.” Jej mechanizmy, w złagodzonej postaci, wciąż pojawiają się w polityce, administracji i komunikacji firm, na przykład w komunikatach o zwolnieniach.

Pytania i odpowiedzi

Skąd pochodzi słowo nowomowa?

Z powieści George'a Orwella „Rok 1984”, w której władza tworzy język ograniczający możliwość wyrażania nieprawomyślnych myśli. W polszczyźnie termin przyjął się jako nazwa języka propagandy.

Jak rozpoznać nowomowę?

Sygnałem są oceny podane jako fakty, nazwy zacierające sens zdarzeń i formuły powtarzane bez treści. Pomaga proste pytanie: co konkretnie się stało i kto to zrobił?

Źródła

  • Nowomowa, Słownik języka polskiego PWN

Powiązane pojęcia

  • Propaganda
  • Eufemizm w komunikacji
  • Framing medialny
  • Spin

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Propaganda i komunikacja”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 12 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies