Ścieżka klienta (customer journey)
ang. Customer journeyMarketing automation i komunikacja z klientem
Ścieżka klienta (customer journey) to cała droga, jaką klient przechodzi w relacji z marką: od pierwszego zetknięcia z nią, przez wybór i zakup, po korzystanie z produktu, kontakt z obsługą i ewentualny powrót. Opisuje się ją z punktu widzenia klienta, jako ciąg punktów styku i towarzyszących im odczuć.
Jak to działa
Badacze zwykle dzielą ścieżkę na trzy etapy: przed zakupem, sam zakup i po zakupie. Na każdym z nich klient styka się z marką w wielu miejscach, czyli punktach styku. Część z nich firma kontroluje (strona, sklep, wiadomości), część nie (opinie znajomych, recenzje, porównywarki). Ścieżka rzadko jest prosta: klient wraca, porównuje, porzuca koszyk, kupuje w innym kanale niż ten, w którym szukał.
Przykład: ktoś widzi w mediach społecznościowych nowy ekspres, dwa dni później czyta recenzje, w sklepie stacjonarnym ogląda go na żywo, a kupuje wieczorem przez internet. Po tygodniu dzwoni na infolinię z pytaniem o odkamienianie. To jedna ścieżka z pięcioma punktami styku i czterema kanałami. Jeśli rozmowa z infolinią wypadnie źle, może przekreślić dobre wrażenie z wcześniejszych etapów.
Częste błędy i mity
- „Ścieżka klienta to lejek sprzedażowy.” Lejek patrzy z perspektywy firmy i kończy się na zakupie. Ścieżka obejmuje też to, co dzieje się później, oraz odczucia klienta.
- „Wystarczy narysować ścieżkę raz.” Zachowania zmieniają się wraz z kanałami i ofertą, a różne grupy klientów idą różnymi drogami.
- „Liczy się tylko ostatni krok przed zakupem.” Decyzja zwykle dojrzewa w wielu punktach styku, także tych, których firma nie widzi w swoich danych.
Perspektywa klienta i prawo
Klient przeżywa ścieżkę jako sumę drobnych doświadczeń: czy łatwo znalazł informację, czy cena na końcu zgadzała się z tą z reklamy, czy rezygnacja była równie prosta jak zakup. Śledzenie klienta między punktami styku w internecie wymaga zwykle jego wiedzy i zgody: zapisywanie i odczyt informacji na urządzeniu, na przykład plików cookie, reguluje art. 399 Prawa komunikacji elektronicznej, a łączenie danych o konkretnej osobie podlega RODO. Projektowanie ścieżki tak, by utrudnić wyjście lub ukryć koszty, może zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.
Pytania i odpowiedzi
Skąd firma wie, jaką drogę przeszedłem przed zakupem?
Z danych, które sama zbiera: parametrów kampanii w linkach, plików cookie i pikseli (jeśli się na nie zgodziłeś), historii konta i rozmów z obsługą. Kroków poza swoimi kanałami, takich jak rozmowa ze znajomym, zwykle nie widzi i poznaje je najwyżej z ankiet.
Jakie są etapy ścieżki klienta?
Najprostszy podział to etap przed zakupem, zakup i etap po zakupie. W praktyce każdy z nich składa się z wielu kroków, które różnią się między klientami.
Czym jest mapa ścieżki klienta?
To graficzne przedstawienie kolejnych kroków klienta, punktów styku i jego odczuć na każdym etapie. Służy do zobaczenia relacji z marką oczami klienta.
Źródła
- Lemon K.N., Verhoef P.C., Understanding Customer Experience Throughout the Customer Journey, Journal of Marketing, 2016 (DOI)
- Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (ELI)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Marketing automation i komunikacja z klientem”