Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Reguła szczytu i końca

Reguła szczytu i końca

ang. Peak-end rulePsychologia decyzji i perswazja

Reguła szczytu i końca to prawidłowość, zgodnie z którą ludzie oceniają przeżycie głównie na podstawie jego najintensywniejszego momentu (szczytu) i zakończenia, a nie sumy czy średniej wszystkich chwil. Opisał ją Daniel Kahneman ze współpracownikami.

Jak to działa

Pamięć nie zapisuje przeżycia jak film, tylko jak kilka migawek. W badaniu z 1993 r. uczestnicy trzymali dłoń w zimnej wodzie raz przez 60 sekund, a raz przez 90 sekund, z czego ostatnie 30 sekund w odrobinę cieplejszej wodzie. Większość wolała powtórzyć dłuższą próbę, bo kończyła się łagodniej, choć obiektywnie bolała dłużej. Podobnie w usługach: klient wypożyczalni samochodów czekał przy odbiorze auta 20 minut, ale zwrot załatwiono mu w minutę i z przeprosinami za wcześniejsze opóźnienie. Taki klient może ocenić całość lepiej niż ten, który czekał 10 minut, a przy zwrocie spotkał się z obojętnością.

Częste błędy i mity

  • „Liczy się tylko koniec.” Równie ważny jest szczyt, także negatywny: jeden bardzo zły moment potrafi zdominować całe wspomnienie.
  • „Długość doświadczenia nie ma znaczenia.” Ma dla wspomnienia mniejsze znaczenie, niż się wydaje (tak zwane zaniedbywanie czasu trwania), ale nadal wpływa na samopoczucie w trakcie.

Pytania i odpowiedzi

Jak firmy wykorzystują regułę szczytu i końca?

Dbają o zakończenie kontaktu: sprawny zwrot, podziękowanie, drobny upominek przy wyjściu. Starają się też usuwać najgorsze momenty, na przykład długie oczekiwanie na infolinii, bo to one najczęściej zostają w pamięci.

Dlaczego dobre zakończenie zmienia ocenę całego doświadczenia?

Bo koniec jest najświeższy w pamięci i staje się podsumowaniem całości. Dlatego ostatni kontakt z firmą często waży więcej niż wcześniejsze.

Źródła

  • Daniel Kahneman, Barbara L. Fredrickson, Charles A. Schreiber, Donald A. Redelmeier, When More Pain Is Preferred to Less: Adding a Better End, Psychological Science, 1993 (SAGE, DOI)
  • Donald A. Redelmeier, Daniel Kahneman, Patients' memories of painful medical treatments: real-time and retrospective evaluations of two minimally invasive procedures, Pain, 1996 (DOI)

Powiązane pojęcia

  • Customer experience (CX)
  • Ścieżka klienta (customer journey)
  • Błąd poznawczy

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Psychologia decyzji i perswazja”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 12 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies