Reguła szczytu i końca
ang. Peak-end rulePsychologia decyzji i perswazja
Reguła szczytu i końca to prawidłowość, zgodnie z którą ludzie oceniają przeżycie głównie na podstawie jego najintensywniejszego momentu (szczytu) i zakończenia, a nie sumy czy średniej wszystkich chwil. Opisał ją Daniel Kahneman ze współpracownikami.
Jak to działa
Pamięć nie zapisuje przeżycia jak film, tylko jak kilka migawek. W badaniu z 1993 r. uczestnicy trzymali dłoń w zimnej wodzie raz przez 60 sekund, a raz przez 90 sekund, z czego ostatnie 30 sekund w odrobinę cieplejszej wodzie. Większość wolała powtórzyć dłuższą próbę, bo kończyła się łagodniej, choć obiektywnie bolała dłużej. Podobnie w usługach: klient wypożyczalni samochodów czekał przy odbiorze auta 20 minut, ale zwrot załatwiono mu w minutę i z przeprosinami za wcześniejsze opóźnienie. Taki klient może ocenić całość lepiej niż ten, który czekał 10 minut, a przy zwrocie spotkał się z obojętnością.
Częste błędy i mity
- „Liczy się tylko koniec.” Równie ważny jest szczyt, także negatywny: jeden bardzo zły moment potrafi zdominować całe wspomnienie.
- „Długość doświadczenia nie ma znaczenia.” Ma dla wspomnienia mniejsze znaczenie, niż się wydaje (tak zwane zaniedbywanie czasu trwania), ale nadal wpływa na samopoczucie w trakcie.
Pytania i odpowiedzi
Jak firmy wykorzystują regułę szczytu i końca?
Dbają o zakończenie kontaktu: sprawny zwrot, podziękowanie, drobny upominek przy wyjściu. Starają się też usuwać najgorsze momenty, na przykład długie oczekiwanie na infolinii, bo to one najczęściej zostają w pamięci.
Dlaczego dobre zakończenie zmienia ocenę całego doświadczenia?
Bo koniec jest najświeższy w pamięci i staje się podsumowaniem całości. Dlatego ostatni kontakt z firmą często waży więcej niż wcześniejsze.
Źródła
- Daniel Kahneman, Barbara L. Fredrickson, Charles A. Schreiber, Donald A. Redelmeier, When More Pain Is Preferred to Less: Adding a Better End, Psychological Science, 1993 (SAGE, DOI)
- Donald A. Redelmeier, Daniel Kahneman, Patients' memories of painful medical treatments: real-time and retrospective evaluations of two minimally invasive procedures, Pain, 1996 (DOI)
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Psychologia decyzji i perswazja”