Shrinkflacja
ang. ShrinkflationStrategia marketingowa i cena
Shrinkflacja to zmniejszenie ilości, wagi lub objętości produktu przy zachowaniu tej samej lub podobnej ceny, często w niezmienionym opakowaniu. W praktyce to ukryta podwyżka, bo za każdy gram czy mililitr klient płaci więcej.
Jak to działa
Klienci pamiętają ceny, ale rzadko pamiętają gramaturę. Producent, którego koszty rosną, może więc zamiast podnieść cenę zmniejszyć zawartość opakowania. Cena na półce zostaje ta sama, więc nie narusza ceny referencyjnej w głowie klienta, a zmiana ukrywa się w drobnym nadruku. Pomaga w tym opakowanie o tych samych wymiarach i grafice, wklęsłe dno albo więcej powietrza w środku.
Przykład: czekolada ważyła 100 g i kosztowała 6 zł, czyli 6 zł za 100 g. Po zmianie waży 90 g i nadal kosztuje 6 zł. Cena za kilogram wzrosła z 60 zł do około 66,70 zł, czyli o ponad 11%, choć cena na etykiecie się nie zmieniła.
Częste błędy i mity
- „Zmniejszanie opakowań jest zakazane.” Producent może zmienić gramaturę. Problemem jest sposób komunikowania zmiany, a nie sama zmiana.
- „Skoro nowa waga jest podana na opakowaniu, wszystko jest w porządku.” Według Trybunału Sprawiedliwości UE objęcie praktyki przepisami o informowaniu o żywności nie wyklucza oceny tej samej praktyki jako wprowadzającej w błąd na gruncie przepisów o nieuczciwych praktykach handlowych (wyrok C-301/25). Wyrok dotyczył informacji o pochodzeniu surowca do makaronu, a nie gramatury, ale wyraża ogólną zasadę, którą można odnieść także do shrinkflacji.
- „Shrinkflacja to to samo co inflacja.” Inflacja to ogólny wzrost cen. Shrinkflacja to jeden ze sposobów, w jaki pojedynczy producent przenosi wzrost kosztów na klienta.
Perspektywa klienta i prawo
Najlepszą obroną klienta jest cena jednostkowa, czyli cena za kilogram, litr albo sztukę. Sprzedawca ma obowiązek ją uwidaczniać obok ceny (art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług), dzięki czemu zmniejszenie zawartości widać w porównaniu. Jeśli wygląd lub komunikacja opakowania może wprowadzić przeciętnego konsumenta w błąd co do ilości, w grę wchodzi zakaz wprowadzających w błąd praktyk (art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29/WE, w Polsce ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym). Według stanu na listopad 2026 r. Prezes UOKiK prowadzi postępowania wyjaśniające wobec kilku dużych producentów, sprawdzając, czy jasno informowali o zmniejszeniu gramatury.
Pytania i odpowiedzi
Jak rozpoznać shrinkflację w sklepie?
Porównuj cenę za kilogram lub litr, a nie cenę opakowania. Jeśli cena jednostkowa wzrosła przy tej samej cenie na półce, zawartość się zmniejszyła.
Czy producent musi informować, że zmniejszył opakowanie?
Musi podać aktualną ilość na opakowaniu. Według UOKiK powinien też informować o zmianie jasno i zrozumiale, a wygląd opakowania nie może sugerować, że nic się nie zmieniło.
Gdzie zgłosić podejrzenie shrinkflacji?
Do UOKiK albo do rzecznika konsumentów. Urząd nie rozstrzyga indywidualnych sporów, ale sygnały od klientów pomagają mu wykrywać nieuczciwe praktyki.
Źródła
- Less chocolate, same price? President of UOKiK examines undertakings’ practices (UOKiK)
- Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2026 r., C-301/25 (EUR-Lex)
- Ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 168 (ELI)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 16 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Strategia marketingowa i cena”