Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Efekt gradientu celu

Efekt gradientu celu

ang. Goal-gradient effectGrywalizacja i projektowanie zachowań

Efekt gradientu celu to skłonność do zwiększania wysiłku w miarę zbliżania się do celu: im mniej brakuje do nagrody, tym szybciej i chętniej działamy. W marketingu tłumaczy, dlaczego klienci przyspieszają zakupy, gdy do nagrody w programie lojalnościowym zostaje niewiele.

Jak to działa

Pojęcie pochodzi z badań psychologa Clarka Hulla z lat 30. XX wieku, który zauważył, że szczury biegną szybciej, gdy zbliżają się do pożywienia na końcu labiryntu. W 2006 r. Ran Kivetz, Oleg Urminsky i Yuhuang Zheng potwierdzili to zjawisko u klientów. W ich badaniu z kartą na pieczątki w kawiarni uczestnicy kupowali kawę coraz częściej, im bliżej byli darmowej kawy. Po odebraniu nagrody tempo wracało do wcześniejszego poziomu.

Ważne jest odczucie postępu, a nie tylko jego rzeczywista wielkość. W tym samym badaniu karta na 12 pieczątek z dwiema przybitymi na start była uzupełniana szybciej niż karta na 10 pustych miejsc, choć w obu przypadkach trzeba było kupić 10 kaw. Przykładowo: jeśli w programie stacji paliw do nagrody brakuje 50 punktów z 500, klient z dużym prawdopodobieństwem zrobi kolejne zakupy szybciej niż ten, któremu brakuje 450.

Częste błędy i mity

  • „Motywacja jest stała przez cały czas zbierania.” Najsłabsza jest zwykle na początku, kiedy cel wydaje się daleko. Dlatego na pierwszym etapie zbierania program najłatwiej traci uczestników.
  • „Efekt działa po nagrodzie tak samo.” Po osiągnięciu celu motywacja spada i zaczyna się od nowa. Sam fakt odebrania nagrody nie gwarantuje dalszej lojalności.
  • „To ciekawostka tylko dla programów lojalnościowych.” Ten sam mechanizm widać przy zbiórkach, kursach, kwestionariuszach czy wyzwaniach sportowych.

Perspektywa klienta i prawo

W końcówce zbierania łatwo kupić coś, czego się nie planowało, tylko po to, by „domknąć” nagrodę. Warto wtedy policzyć, ile faktycznie jest warta nagroda w porównaniu z wydatkiem. Sam mechanizm nie jest zakazany. Granicą jest wprowadzanie w błąd: jeśli przedsiębiorca podaje nieprawdziwe informacje o postępie lub warunkach nagrody, może to zostać uznane za praktykę wprowadzającą w błąd w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (art. 5).

Pytania i odpowiedzi

Jak programy lojalnościowe wykorzystują efekt gradientu celu?

Dzielą drogę do nagrody na krótsze etapy, pokazują, ile jeszcze brakuje, i dają niewielki postęp na start. Uczciwe jest to tak długo, jak pokazywany postęp odpowiada rzeczywistym warunkom programu.

Czym różni się efekt gradientu celu od efektu obdarowanego postępu?

Efekt gradientu celu opisuje wzrost wysiłku w miarę zbliżania się do celu. Efekt obdarowanego postępu pokazuje, że darmowy postęp na starcie zwiększa szansę, że ktoś w ogóle dojdzie do końca.

Dlaczego po odebraniu nagrody kupuję rzadziej?

Bo cel został osiągnięty i napięcie, które napędzało zakupy, opada. Nowy cel jest znów daleko, więc motywacja startuje z niższego poziomu.

Źródła

  • The Goal-Gradient Hypothesis Resurrected: Purchase Acceleration, Illusionary Goal Progress, and Customer Retention (Kivetz, Urminsky, Zheng, Journal of Marketing Research, 2006)
  • The Endowed Progress Effect: How Artificial Advancement Increases Effort (Nunes, Drèze, Journal of Consumer Research, 2006)

Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.

Powiązane pojęcia

  • Pasek postępu
  • Efekt obdarowanego postępu
  • Próg nagrody
  • Karta stałego klienta (pieczątki)

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Grywalizacja i projektowanie zachowań”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 12 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies