Analiza kohortowa
ang. Cohort analysisAnalityka marketingowa
Analiza kohortowa to metoda porównywania zachowania grup klientów, którzy zaczęli relację z firmą w tym samym okresie, w kolejnych tygodniach lub miesiącach od tego startu. Pozwala oddzielić to, jak zmienia się zachowanie klientów z upływem czasu, od tego, że w bazie przybywa nowych osób.
Jak to działa
Wyniki układa się zwykle w tabelę: w wierszach są kohorty (na przykład klienci pozyskani w styczniu, lutym, marcu), a w kolumnach kolejne okresy od pierwszego zakupu. W komórkach znajduje się wybrana miara, najczęściej odsetek klientów, którzy wciąż kupują, albo ich łączne wydatki. Czytając wiersz, widać, jak „starzeje się” jedna kohorta. Czytając kolumnę, można porównać różne kohorty w tym samym momencie ich życia.
Przykład: w aptece internetowej z kohorty styczniowej po trzech miesiącach kupuje jeszcze 30% klientów, a z marcowej tylko 18%. Ogólna sprzedaż rośnie, bo przybywa nowych klientów, więc bez rozbicia na kohorty spadek lojalności nowszych grup łatwo przeoczyć.
Częste błędy i mity
- „Wystarczy patrzeć na łączne wyniki.” Suma zakrywa zmiany: rosnąca liczba nowych klientów może maskować to, że coraz mniej z nich wraca.
- „Młode kohorty można porównywać ze starymi bez zastrzeżeń.” Najnowsze kohorty mają za sobą dopiero kilka tygodni, więc ich wyniki porównuje się tylko w tych samych okresach od startu.
- „Różnica między kohortami ma jedną przyczynę.” Na wynik wpływa jednocześnie sezon, kanał pozyskania, promocja i zmiany w ofercie. Analiza pokazuje różnicę, ale jej przyczynę trzeba dopiero ustalić.
Perspektywa klienta i prawo
Analiza kohortowa w wersji zbiorczej operuje na liczbach dla całych grup i sama w sobie nie dotyczy konkretnego klienta. Do jej przygotowania potrzebne są jednak dane o zakupach poszczególnych osób, więc obowiązują zasady RODO, w tym ograniczenie celu i minimalizacja danych. Zestawienia, które nie pozwalają nikogo zidentyfikować, są dla klienta neutralne. Gdy wyniki służą do oceny i różnego traktowania pojedynczych osób, wchodzi w grę profilowanie i prawo sprzeciwu wobec jego wykorzystania w marketingu bezpośrednim (art. 21 ust. 2 RODO).
Pytania i odpowiedzi
Jakie okresy wybrać do analizy kohortowej?
Zależy od rytmu zakupów. Przy zakupach co tydzień sprawdzają się kohorty tygodniowe, przy rzadkich, jak meble czy polisy, miesięczne albo kwartalne. Zbyt krótkie okresy dają przypadkowe wahania, zbyt długie zlewają ze sobą zmiany, które chcemy zobaczyć.
Jak czytać tabelę kohortową?
Wiersz pokazuje losy jednej kohorty w kolejnych okresach. Kolumna pozwala porównać różne kohorty w tym samym momencie od ich startu.
Czym analiza kohortowa różni się od segmentacji?
Segmentacja dzieli klientów według cech lub zachowań. Analiza kohortowa grupuje ich według momentu rozpoczęcia relacji i śledzi te grupy w czasie.
Źródła
- Fader, Hardie: How to Project Customer Retention (Journal of Interactive Marketing, 2007)
- Glenn: Cohort Analysis (SAGE Publications, 2005)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Analityka marketingowa”