RODO
ang. GDPRPrywatność i zgody
RODO to unijne rozporządzenie 2016/679 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych, stosowane od 25 maja 2018 r. bezpośrednio we wszystkich państwach Unii. Określa, kiedy firma lub instytucja może korzystać z danych osobowych, jakie ma przy tym obowiązki i jakie prawa przysługują osobom, których dane dotyczą.
Jak to działa
RODO nie zakazuje korzystania z danych, tylko stawia warunki. Każde przetwarzanie, czyli zbieranie, przechowywanie, analizowanie czy usuwanie danych, musi mieć podstawę prawną i spełniać zasady z art. 5: między innymi przejrzystość, ograniczenie celu, minimalizację danych i ograniczenie przechowywania. Za ich przestrzeganie odpowiada administrator i musi umieć to wykazać, co rozporządzenie nazywa rozliczalnością.
Przykład: sieć kin prowadzi program lojalnościowy z 200 tysiącami uczestników. RODO wymaga, by każdy z nich wiedział, kto przetwarza jego dane, w jakim celu i na jakiej podstawie, jak długo i komu je przekazuje. Każdy musi też móc skorzystać ze swoich praw, na przykład zażądać kopii danych albo sprzeciwić się marketingowi.
Częste błędy i mity
- „RODO to ustawa o zgodach.” Zgoda jest tylko jedną z sześciu podstaw przetwarzania. Wiele operacji, na przykład realizacja zamówienia, opiera się na umowie albo obowiązku prawnym.
- „Małej firmy RODO nie dotyczy.” Rozporządzenie obejmuje każdego, kto przetwarza dane osobowe w ramach działalności. Wyłączone są tylko czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze.
- „Wystarczy mieć politykę prywatności.” Dokument informacyjny to jeden z obowiązków. Liczy się to, jak dane są faktycznie przetwarzane.
Perspektywa klienta i prawo
Klient ma m.in. prawo do informacji, dostępu do danych, sprostowania, usunięcia, przenoszenia danych, sprzeciwu oraz prawo wycofania zgody w dowolnym momencie (art. 7 ust. 3). Może złożyć skargę do organu nadzorczego (art. 77), w Polsce do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, i dochodzić odszkodowania za szkodę majątkową lub niemajątkową (art. 82). Kary administracyjne sięgają do 20 mln euro albo 4% rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa, zależnie od tego, która kwota jest wyższa (art. 83 ust. 5).
Według stanu na listopad 2026 r. EUR-Lex nie odnotowuje zmian w tekście RODO. W listopadzie 2025 r. Komisja Europejska zaproponowała jednak jego nowelizację w pakiecie „Digital Omnibus”. Rada UE przyjęła stanowisko negocjacyjne 21 października 2026 r., Parlament Europejski jeszcze nie. Zmiany zaczną obowiązywać dopiero po przyjęciu aktu przez obie instytucje.
Pytania i odpowiedzi
Czy RODO dotyczy firm spoza Unii?
Tak, jeśli oferują towary lub usługi osobom przebywającym w Unii albo monitorują ich zachowanie w Unii (art. 3 ust. 2).
Czym RODO różni się od ustawy o ochronie danych osobowych?
RODO stosuje się bezpośrednio. Polska ustawa o ochronie danych osobowych z 2018 r. je uzupełnia, m.in. regulując działanie Prezesa UODO i postępowania przed nim.
Gdzie złożyć skargę na naruszenie RODO?
W Polsce do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Skargę można też złożyć w państwie zwykłego pobytu, miejsca pracy albo miejsca domniemanego naruszenia.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) (EUR-Lex)
- Wniosek Komisji COM(2025) 837 „Digital Omnibus” (EUR-Lex)
- Urząd Ochrony Danych Osobowych
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prywatność i zgody”