Model predykcyjny (skłonność do zakupu)
ang. Propensity modelDane i martech
Model predykcyjny (model skłonności) to model statystyczny lub uczenia maszynowego, który na podstawie danych o kliencie szacuje prawdopodobieństwo określonego zachowania, na przykład zakupu, rezygnacji czy odpowiedzi na ofertę. Wynikiem jest zwykle liczba od 0 do 1 albo punktacja przypisana każdemu klientowi.
Jak to działa
Model uczy się na historii: patrzy na klientów, którzy w przeszłości kupili (albo nie kupili), i szuka cech, które ich wyróżniały. Mogą to być częstotliwość wizyt, czas od ostatniego zakupu, otwierane wiadomości czy kupowane kategorie. Potem stosuje te zależności do obecnych klientów i każdemu przypisuje wynik.
Przykład: platforma kursów online ocenia 100 tys. użytkowników pod kątem zakupu kursu programowania w najbliższym miesiącu. Ktoś, kto ukończył dwa darmowe kursy wstępne i niedawno oglądał program kursu, dostaje wynik 0,4, a ktoś, kto dwa lata temu kupił kurs fotografii, 0,01. Platforma może wtedy skierować ofertę do kilku tysięcy osób z najwyższym wynikiem, zamiast do wszystkich. Model nie mówi jednak, czy oferta coś zmieni: osoba z wynikiem 0,4 mogła i tak kupić bez rabatu.
Częste błędy i mity
- „Wysoka skłonność oznacza, że warto wysłać ofertę.” Model skłonności przewiduje zachowanie, a nie wpływ komunikacji. Do tego służy modelowanie uplift, które porównuje reakcję z kontaktem i bez niego.
- „Model raz zbudowany działa zawsze.” Zachowania klientów, asortyment i sezon się zmieniają, więc trafność modelu z czasem spada.
- „Wynik 0,8 to pewność.” To prawdopodobieństwo oszacowane na danych historycznych, obarczone błędem i zależne od jakości tych danych.
Perspektywa klienta i prawo
Przypisywanie klientowi wyniku na podstawie jego danych to profilowanie w rozumieniu art. 4 pkt 4 RODO. Klient ma prawo w dowolnym momencie sprzeciwić się profilowaniu związanemu z marketingiem bezpośrednim (art. 21 ust. 2 RODO), a po sprzeciwie danych nie wolno już w tym celu przetwarzać (art. 21 ust. 3). Jeśli wynik modelu prowadzi do decyzji wyłącznie automatycznej o istotnych skutkach, na przykład odmowy sprzedaży na raty, zastosowanie ma art. 22 RODO.
Etycznie problematyczne jest też wykorzystywanie modeli do wyszukiwania osób szczególnie podatnych, na przykład skłonnych do impulsywnych zakupów w trudnej sytuacji finansowej.
Pytania i odpowiedzi
Jakie dane wykorzystuje model skłonności?
Najczęściej historię zakupów, częstotliwość wizyt, czas od ostatniej transakcji, reakcje na wiadomości i oglądane kategorie. Dane o zdrowiu czy poglądach należą do szczególnych kategorii, których użycie RODO dopuszcza tylko wyjątkowo.
Czym model skłonności różni się od modelu uplift?
Model skłonności przewiduje, kto kupi. Model uplift szacuje, u kogo kontakt marketingowy zwiększy szansę zakupu w porównaniu z brakiem kontaktu.
Czy mogę nie zgodzić się na takie ocenianie przez sklep?
Tak. Wobec profilowania na potrzeby marketingu bezpośredniego możesz zgłosić sprzeciw, a sklep musi go uwzględnić.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) (EUR-Lex)
- Wytyczne w sprawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji i profilowania, WP251rev.01 (Grupa Robocza Art. 29, Komisja Europejska)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 12 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Dane i martech”