Oznaczanie treści reklamowych
ang. Ad disclosurePrawo konsumenckie i promocje
Oznaczanie treści reklamowych to obowiązek wyraźnego informowania odbiorców, że dany materiał jest reklamą, a nie neutralną opinią, recenzją czy informacją. Dotyczy reklam w internecie, artykułów sponsorowanych, wyników wyszukiwania i publikacji twórców internetowych, którzy dostają za promocję pieniądze, produkty lub inne korzyści.
Jak to działa
Odbiorca inaczej ocenia przekaz, gdy wie, że ktoś za niego zapłacił. Polecenie od znajomego albo „niezależna” recenzja budzą większe zaufanie niż reklama, dlatego ukrywanie handlowego charakteru treści daje nieuczciwą przewagę. Oznaczenie ma przywrócić równowagę: odbiorca nadal może skorzystać z rekomendacji, ale wie, z czym ma do czynienia.
Przykład: twórczyni publikuje film o kremie, który dostała od producenta razem z wynagrodzeniem za publikację. Jeśli na początku nagrania i w opisie nie ma jasnej informacji, że to reklama, widz bierze materiał za szczerą opinię. Podobnie działa artykuł w serwisie informacyjnym opłacony przez sieć restauracji, jeśli wygląda jak zwykły tekst redakcyjny.
Częste błędy i mity
- „Barter to nie reklama.” Korzyścią jest nie tylko przelew. Produkty, rabaty czy prowizja od sprzedaży też tworzą relację handlową, którą trzeba ujawnić.
- „Wystarczy oznaczenie w hashtagach na końcu opisu.” Oznaczenie powinno być widoczne od razu, zrozumiałe i trudne do przeoczenia. Niejasne skróty i oznaczenia ukryte wśród wielu hashtagów mogą nie spełniać tego wymogu.
- „Odpowiada tylko twórca.” Za prawidłowe oznaczenie odpowiadają także reklamodawca i agencja, które zlecają publikację.
Perspektywa klienta i prawo
Konsument ma prawo wiedzieć, czy czyta opinię, czy reklamę. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym uznaje za zaniechanie wprowadzające w błąd nieujawnienie handlowego celu praktyki (art. 6 ust. 3 pkt 2). Na czarnej liście są m.in. kryptoreklama w treściach publicystycznych (art. 7 pkt 11), wyniki wyszukiwania bez ujawnienia płatnej reklamy (art. 7 pkt 11a) i podawanie się za konsumenta (art. 7 pkt 22). Art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazuje wypowiedzi zachęcającej do zakupu, która sprawia wrażenie neutralnej informacji. Akt o usługach cyfrowych (art. 26) wymaga, by platformy internetowe (poza mikro- i małymi przedsiębiorstwami, art. 19) jasno oznaczały reklamy i dawały użytkownikom narzędzie do oznaczania własnych treści handlowych. Szczegółowe wskazówki dla twórców zawierają rekomendacje Prezesa UOKiK z 2022 r.
Pytania i odpowiedzi
Jak influencer powinien oznaczać reklamę?
Według rekomendacji UOKiK jasno, w języku, w którym prowadzony jest profil, i od razu widocznie, np. słowami „reklama” albo „materiał reklamowy”, najlepiej zarówno w samej treści, jak i za pomocą funkcji platformy.
Czy prezent od marki trzeba oznaczać?
Tak. Rekomendacje UOKiK przewidują oznaczenie „prezent”, a gdy współpraca z marką się powtarza, oznaczenie jako materiał reklamowy.
Co grozi za nieoznaczoną reklamę?
Prezes UOKiK może uznać to za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nałożyć karę do 10% obrotu, także na reklamodawcę.
Źródła
- Rekomendacje Prezesa UOKiK dotyczące oznaczania treści reklamowych przez influencerów w mediach społecznościowych (UOKiK)
- Ustawa z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 845 (ELI)
- Rozporządzenie (UE) 2022/2065, Akt o usługach cyfrowych (EUR-Lex)
Treści edukacyjne, nie porada prawna. Stan prawny według wiedzy autora na 16 listopada 2026 r.
Powiązane pojęcia
Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Prawo konsumenckie i promocje”