Przejdź do treści
abslo*
Słownik Kalkulator Kontakt
abslo.com / Słownik / Cherry picking (wybiórcze dobieranie danych)

Cherry picking (wybiórcze dobieranie danych)

ang. Cherry pickingPropaganda i komunikacja

Cherry picking (wybiórcze dobieranie danych) to wybieranie tylko tych faktów, badań lub okresów, które potwierdzają z góry przyjętą tezę, z pominięciem danych, które jej przeczą. Każda przytoczona liczba może być prawdziwa, a mimo to całość daje fałszywy obraz.

Jak to działa

Technika działa, bo odbiorca zwykle nie widzi danych, których mu nie pokazano. Wystarczy dobrać początek i koniec wykresu, jedno z dziesięciu badań albo najlepszy oddział firmy. Przykład: księgarnia ogłasza, że sprzedaż wzrosła o 40%, porównując grudzień z listopadem. Pełne dane pokazują, że grudzień, jak w wielu branżach, jest zwykle najlepszym miesiącem roku, a w porównaniu z grudniem poprzedniego roku sprzedaż spadła o 5%. Badacze dezinformacji zaliczają wybiórcze dobieranie danych do najczęstszych błędów rozumowania w przekazach wprowadzających w błąd.

Częste błędy i mity

  • „Skoro dane są prawdziwe, nie ma manipulacji.” Wprowadzać w błąd może także dobór prawdziwych informacji i pominięcie reszty.
  • „Wybiórczość zawsze jest celowa.” Często wynika z efektu potwierdzenia: ludzie chętniej zauważają i zapamiętują dane zgodne z ich poglądami.

Perspektywa klienta i prawo

W reklamie wybiórcze przedstawienie danych może stanowić praktykę wprowadzającą w błąd, także wtedy, gdy przytoczone liczby są prawdziwe, ale pominięcie reszty zmienia ogólny obraz oferty.

Pytania i odpowiedzi

Jak rozpoznać cherry picking na wykresie?

Sprawdź, od kiedy do kiedy pokazano dane i czy dłuższy okres nie zmienia wniosku. Podejrzany jest też wykres, który zaczyna się albo kończy na nietypowym szczycie lub dołku.

Czym cherry picking różni się od framingu?

Framing zmienia sposób przedstawienia tych samych informacji. Cherry picking zmienia zestaw informacji: część z nich po prostu znika.

Źródła

  • Cook J., Ellerton P., Kinkead D., Deconstructing climate misinformation to identify reasoning errors (Environmental Research Letters, 2018)

Powiązane pojęcia

  • Framing medialny
  • Efekt potwierdzenia
  • Reklama wprowadzająca w błąd
  • Korelacja a przyczynowość

Sprawdź się Mit czy fakt? Gra z grupy „Propaganda i komunikacja”

Aleksander Słowiński, prawnik (UKSW) i praktyk martechu: programy lojalnościowe, personalizacja, marketing automation. Profil na LinkedInie

Zaktualizowano: 16 listopada 2026

© 2026 Aleksander Słowiński. Treści edukacyjne, nie porada prawna.

  • Strona główna
  • Słownik
  • Regulamin
  • Polityka prywatności
  • Ustawienia cookies